ਵਰ੍ਤਤੇ, ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ਼੍ਚ ਜ੍ਞਾਨਕ੍ਰਿਯਾਯਾਃ ਸ੍ਵਭਾਵਭੂਤਤ੍ਵੇਨਾਪ੍ਰਤਿਸ਼ਿਦ੍ਧਤ੍ਵਾਜ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਤਥਾ ਸਂਯੋਗਸਿਦ੍ਧ- ਸਂਬਂਧਯੋਰਪ੍ਯਾਤ੍ਮਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਯਾਸ੍ਰਵਯੋਃ ਸ੍ਵਯਮਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਮਜਾਨਨ੍ ਯਾਵਦ੍ਭੇਦਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਤਾਵਦਸ਼ਂਕ ਮਾਤ੍ਮਤਯਾ ਕ੍ਰੋਧਾਦੌ ਵਰ੍ਤਤੇ, ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪਰਭਾਵਭੂਤਤ੍ਵਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਿਦ੍ਧਤ੍ਵੇਪਿ ਸ੍ਵਭਾਵਭੂਤਤ੍ਵਾਧ੍ਯਾਸਾਤ੍ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਤਿ ਰਜ੍ਯਤੇ ਮੁਹ੍ਯਤਿ ਚੇਤਿ . ਤਦਤ੍ਰ ਯੋਯਮਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਮਜ੍ਞਾਨਭਵਨੇ ਜ੍ਞਾਨਭਵਨਮਾਤ੍ਰਸਹਜੋਦਾਸੀਨਾਵਸ੍ਥਾਤ੍ਯਾਗੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਰਿਯਮਾਣਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਸ ਕਰ੍ਤਾ; ਯਤ੍ਤੁ ਜ੍ਞਾਨਭਵਨ- ਵ੍ਯਾਪ੍ਰਿਯਮਾਣਤ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਭਿਨ੍ਨਂ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਤ੍ਵੇਨਾਨ੍ਤਰੁਤ੍ਪ੍ਲਵਮਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ . ਏਵਮਿਯਮਨਾਦਿਰਜ੍ਞਾਨਜਾ ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਕਰ੍ਮਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਃ . ਏਵਮਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਵਯਮਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਕਰ੍ਮਭਾਵੇਨ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਸ਼ੁ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਤਮੇਵ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਰੂਪਂ ਪਰਿਣਾਮਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰੀਕ੍ਰੁਤ੍ਯ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪਰਿਣਮਮਾਨਂ ਪੌਦ੍ਗਲਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਸਂਚਯਮੁਪਯਾਤਿ . ਏਵਂ ਜੀਵਪੁਦ੍ਗਲਯੋਃ ਪਰਸ੍ਪਰਾਵਗਾਹਲਕ੍ਸ਼ਣਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਬਨ੍ਧਃ ਸਿਧ੍ਯੇਤ੍ . ਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ (ਅਨ੍ਤਰ, ਭਿਨ੍ਨ ਲਕ੍ਸ਼ਣ) ਨ ਹੋਨੇਸੇ ਉਨਕੇ ਭੇਦਕੋ (ਪ੍ਰੁਥਕ੍ਤ੍ਵਕੋ) ਨ ਦੇਖਤਾ ਹੁਆ, ਨਿਃਸ਼ਂਕਤਯਾ ਜ੍ਞਾਨਮੇਂ ਅਪਨੇਪਨੇਸੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤਾ ਹੈ, ਔਰ ਵਹਾਁ (ਜ੍ਞਾਨਮੇਂ ਅਪਨੇਪਨੇਸੇ) ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤਾ ਹੁਆ ਵਹ, ਜ੍ਞਾਨਕ੍ਰਿਯਾਕਾ ਸ੍ਵਭਾਵਭੂਤ ਹੋਨੇਸੇ ਨਿਸ਼ੇਧ ਨਹੀਂ ਕਿਯਾ ਗਯਾ ਹੈ ਇਸਲਿਯੇ, ਜਾਨਤਾ ਹੈ — ਜਾਨਨੇਰੂਪਮੇਂ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਜਬ ਤਕ ਯਹ ਆਤ੍ਮਾ, ਜਿਨ੍ਹੇਂ ਸਂਯੋਗਸਿਦ੍ਧ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧ ਹੈ ਐਸੇ ਆਤ੍ਮਾ ਔਰ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿ ਆਸ੍ਰਵੋਂਮੇਂ ਭੀ, ਅਪਨੇ ਅਜ੍ਞਾਨਭਾਵਸੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨ ਜਾਨਤਾ ਹੁਆ ਉਨਕੇ ਭੇਦਕੋ ਨਹੀਂ ਦੇਖਤਾ ਤਬ ਤਕ ਨਿਃਸ਼ਂਕਤਯਾ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਮੇਂ ਅਪਨੇਪਨੇ ਸੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤਾ ਹੈ, ਔਰ ਵਹਾਁ (ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਮੇਂ ਅਪਨੇਪਨੇਸੇ) ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤਾ ਹੁਆ ਵਹ, ਯਦ੍ਯਪਿ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿ ਕ੍ਰਿਯਾਕਾ ਪਰਭਾਵਭੂਤ ਹੋਨੇਸੇ ਨਿਸ਼ੇਧ ਕਿਯਾ ਗਯਾ ਹੈ ਤਥਾਪਿ ਵਹ ਸ੍ਵਭਾਵਭੂਤ ਹੋਨੇਕਾ ਉਸੇ ਅਧ੍ਯਾਸ ਹੋਨੇਸੇ, ਕ੍ਰੋਧਰੂਪ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਰਾਗਰੂਪ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਮੋਹਰੂਪ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਅਬ ਯਹਾਁ, ਜੋ ਯਹ ਆਤ੍ਮਾ ਅਪਨੇ ਅਜ੍ਞਾਨਭਾਵਸੇ ੧ਜ੍ਞਾਨਭਵਨਮਾਤ੍ਰ ਸਹਜ ਉਦਾਸੀਨ (ਜ੍ਞਾਤਾਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾਮਾਤ੍ਰ) ਅਵਸ੍ਥਾਕਾ ਤ੍ਯਾਗ ਕਰਕੇ ਅਜ੍ਞਾਨਭਵਨਵ੍ਯਾਪਾਰਰੂਪ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਵ੍ਯਾਪਾਰਰੂਪ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨ ਹੋਤਾ ਹੁਆ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ; ਵਹ ਕ ਰ੍ਤਾ ਹੈ; ਔਰ ਜ੍ਞਾਨਭਵਨਵ੍ਯਾਪਾਰਰੂਪ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਸੇ ਭਿਨ੍ਨ, ਜੋ ੨ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਰੂਪਸੇ ਅਨ੍ਤਰਙ੍ਗਮੇਂ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੋਤੇ ਹੁਏ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਿਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ, ਐਸੇ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕ ਵੇ, (ਉਸ ਕਰ੍ਤਾਕੇ) ਕਰ੍ਮ ਹੈਂ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਅਨਾਦਿਕਾਲੀਨ ਅਜ੍ਞਾਨਸੇ ਹੋਨੇਵਾਲੀ ਯਹ (ਆਤ੍ਮਾਕੀ) ਕਰ੍ਤਾਕਰ੍ਮਕੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ ਹੈ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਅਪਨੇ ਅਜ੍ਞਾਨਕੇ ਕਾਰਣ ਕਰ੍ਤਾਕਰ੍ਮਭਾਵਸੇ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਮੇਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨ ਇਸ ਆਤ੍ਮਾਕੇ, ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਰੂਪ ਉਸੀ ਪਰਿਣਾਮਕੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸ੍ਵਯਂ ਅਪਨੇ ਭਾਵਸੇ ਹੀ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਨੇਵਾਲਾ ਪੌਦ੍ਗਲਿਕ ਕਰ੍ਮ ਇਕਟ੍ਠਾ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਜੀਵ ਔਰ ਪੁਦ੍ਗਲਕਾ, ਪਰਸ੍ਪਰ ਅਵਗਾਹ ਜਿਸਕਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਹੈ ਐਸੇ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਰੂਪ ਬਨ੍ਧ ਸਿਦ੍ਧ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਅਨੇਕਾਤ੍ਮਕ ਹੋਨੇ ਪਰ ਭੀ (ਅਨਾਦਿ) ਏਕ ਪ੍ਰਵਾਹਰੂਪ ਹੋਨੇਸੇ ਜਿਸਮੇਂ ਇਤਰੇਤਰਾਸ਼੍ਰਯ ਦੋਸ਼

੧. ਭਵਨ = ਹੋਨਾ ਵਹ; ਪਰਿਣਮਨਾ ਵਹ; ਪਰਿਣਮਨ .

੨. ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਰੂਪਸੇ = ਕਿਯਾ ਜਾਤਾ ਵਹ — ਉਸਰੂਪਸੇ