ਕ੍ਰੋਧਾਦੇਰ੍ਭਵਨਂ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਃ . ਅਥ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਯਦ੍ਭਵਨਂ ਤਨ੍ਨ ਕ੍ਰੋਧਾਦੇਰਪਿ ਭਵਨਂ, ਯਤੋ ਯਥਾ ਜ੍ਞਾਨਭਵਨੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਭਵਦ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ ਨ ਤਥਾ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਰਪਿ; ਯਤ੍ਤੁ ਕ੍ਰੋਧਾਦੇਰ੍ਭਵਨਂ ਤਨ੍ਨ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯਾਪਿ ਭਵਨਂ, ਯਤੋ ਯਥਾ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਭਵਨੇ ਕ੍ਰੋਧਾਦਯੋ ਭਵਨ੍ਤੋ ਵਿਭਾਵ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨਮਪਿ . ਇਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦੀਨਾਂ ਚ ਨ ਖਲ੍ਵੇਕਵਸ੍ਤੁਤ੍ਵਮ੍ . ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਾਸ੍ਰਵਯੋਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਯਦਾ ਭੇਦਂ ਜਾਨਾਤਿ ਤਦਾਸ੍ਯਾਨਾਦਿਰਪ੍ਯਜ੍ਞਾਨਜਾ ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਕਰ੍ਮਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਰ੍ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ; ਤਨ੍ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਾਵਜ੍ਞਾਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧੋਪਿ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ . ਤਥਾ ਸਤਿ ਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਾਦੇਵ ਬਨ੍ਧਨਿਰੋਧਃ ਸਿਧ੍ਯੇਤ੍ .
ਣਾਦੂਣ ਆਸਵਾਣਂ ਅਸੁਚਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਿਵਰੀਯਭਾਵਂ ਚ .
ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਤਿ ਯ ਤਦੋ ਣਿਯਤ੍ਤਿਂ ਕੁਣਦਿ ਜੀਵੋ ..੭੨.. ਸੋ ਆਤ੍ਮਾ ਹੈ ਔਰ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕਕਾ ਹੋਨਾ – ਪਰਿਣਮਨਾ ਸੋ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿ ਹੈ . ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨਕਾ ਜੋ ਹੋਨਾ – ਪਰਿਣਮਨਾ ਹੈ ਸੋ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕਾ ਭੀ ਹੋਨਾ – ਪਰਿਣਮਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਜ੍ਞਾਨਕੇ ਹੋਨੇਮੇਂ (-ਪਰਿਣਮਨੇਮੇਂ) ਜੈਸੇ ਜ੍ਞਾਨ ਹੋਤਾ ਹੁਆ ਮਾਲੂਮ ਪੜਤਾ ਹੈ ਉਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕ ਭੀ ਹੋਤੇ ਹੁਏ ਮਾਲੂਮ ਨਹੀਂ ਪੜਤੇ; ਔਰ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕਾ ਜੋ ਹੋਨਾ – ਪਰਿਣਮਨਾ ਵਹ ਜ੍ਞਾਨਕਾ ਭੀ ਹੋਨਾ – ਪਰਿਣਮਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕੇ ਹੋਨੇਮੇਂ (-ਪਰਿਣਮਨੇਮੇਂ) ਜੈਸੇ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕ ਹੋਤੇ ਹੁਏ ਮਾਲੂਮ ਪੜਤੇ ਹੈਂ ਵੈਸੇ ਜ੍ਞਾਨ ਭੀ ਹੋਤਾ ਹੁਆ ਮਾਲੂਮ ਨਹੀਂ ਪੜਤਾ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਆਤ੍ਮਾਕੇ ਔਰ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸੇ ਏਕਵਸ੍ਤੁਤ੍ਵ ਨਹੀਂ ਹੈ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਆਤ੍ਮਾ ਔਰ ਆਸ੍ਰਵੋਂਕਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ( – ਅਨ੍ਤਰ) ਦੇਖਨੇਸੇ ਜਬ ਯਹ ਆਤ੍ਮਾ ਉਨਕਾ ਭੇਦ (ਭਿਨ੍ਨਤਾ) ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਤਬ ਇਸ ਆਤ੍ਮਾਕੇ ਅਨਾਦਿ ਹੋਨੇ ਪਰ ਭੀ ਅਜ੍ਞਾਨਸੇ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੁਈ ਐਸੀ (ਪਰਮੇਂ) ਕਰ੍ਤਾਕਰ੍ਮਕੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤ ਹੋਤੀ ਹੈ; ਉਸਕੀ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ ਹੋਨੇ ਪਰ ਪੌਦ੍ਗਲਿਕ ਦ੍ਰਵ੍ਯਕਰ੍ਮਕਾ ਬਨ੍ਧ — ਜੋ ਕਿ ਅਜ੍ਞਾਨਕਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤ ਹੈ ਵਹ — ਭੀ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਐਸਾ ਹੋਨੇ ਪਰ, ਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਸੇ ਹੀ ਬਨ੍ਧਕਾ ਨਿਰੋਧ ਸਿਦ੍ਧ ਹੋਤਾ ਹੈ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕ ਔਰ ਜ੍ਞਾਨ ਭਿਨ੍ਨ-ਭਿਨ੍ਨ ਵਸ੍ਤੁਐਂ ਹੈਂ; ਨ ਤੋ ਜ੍ਞਾਨਮੇਂ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿ ਹੈ ਔਰ ਨ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਮੇਂ ਜ੍ਞਾਨ ਹੈ . ਐਸਾ ਉਨਕਾ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨ ਹੋ ਤਬ ਉਨਕੇ ਏਕਤ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਕਾ ਅਜ੍ਞਾਨ ਨਾਸ਼ ਹੋਤਾ ਹੈ ਔਰ ਅਜ੍ਞਾਨਕੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਨੇਸੇ ਕਰ੍ਮਕਾ ਬਨ੍ਧ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਜ੍ਞਾਨਸੇ ਹੀ ਬਨ੍ਧਕਾ ਨਿਰੋਧ ਹੋਤਾ ਹੈ ..੭੧..
ਅਬ ਪੂਛਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਸੇ ਹੀ ਬਨ੍ਧਕਾ ਨਿਰੋਧ ਕੈਸੇ ਹੋਤਾ ਹੈ ? ਉਸਕਾ ਉਤ੍ਤਰ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —
ਅਰੁ ਦੁਃਖਕਾਰਣ ਜਾਨਕੇ, ਇਨਸੇ ਨਿਵਰ੍ਤਨ ਜੀਵ ਕਰੇ ..੭੨..