ਜਲੇ ਜਮ੍ਬਾਲਵਤ੍ਕਲੁਸ਼ਤ੍ਵੇਨੋਪਲਭ੍ਯਮਾਨਤ੍ਵਾਦਸ਼ੁਚਯਃ ਖਲ੍ਵਾਸ੍ਰਵਾਃ, ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਮਾ ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਾਤਿ- ਨਿਰ੍ਮਲਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਤ੍ਵੇਨੋਪਲਮ੍ਭਕਤ੍ਵਾਦਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸ਼ੁਚਿਰੇਵ . ਜਡਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵੇ ਸਤਿ ਪਰਚੇਤ੍ਯਤ੍ਵਾਦਨ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵਾਃ ਖਲ੍ਵਾਸ੍ਰਵਾਃ, ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਮਾ ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵੇ ਸਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਚੇਤਕਤ੍ਵਾਦਨਨ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵ ਏਵ . ਆਕੁਲਤ੍ਵੋਤ੍ਪਾਦਕਤ੍ਵਾਦ੍ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਕਾਰਣਾਨਿ ਖਲ੍ਵਾਸ੍ਰਵਾਃ, ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਮਾ ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਾਨਾਕੁਲਤ੍ਵ- ਸ੍ਵਭਾਵੇਨਾਕਾਰ੍ਯਕਾਰਣਤ੍ਵਾਦ੍ਦੁਃਖਸ੍ਯਾਕਾਰਣਮੇਵ . ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਯਦੈਵਾਯਮਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਾਸ੍ਰਵਯੋਰ੍ਭੇਦਂ ਜਾਨਾਤਿ ਤਦੈਵ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਭ੍ਯ ਆਸ੍ਰਵੇਭ੍ਯੋ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ, ਤੇਭ੍ਯੋਨਿਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਪਾਰਮਾਰ੍ਥਿਕਤਦ੍ਭੇਦਜ੍ਞਾਨਾ- ਸਿਦ੍ਧੇਃ. ਤਤਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਯਾਸ੍ਰਵਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤ੍ਯਵਿਨਾਭਾਵਿਨੋ ਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਾਦੇਵਾਜ੍ਞਾਨਜਸ੍ਯ ਪੌਦ੍ਗਲਿਕਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣੋ
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਆਸ੍ਰਵਾਣਾਮ੍ ] ਆਸ੍ਰਵੋਂਕੀ [ਅਸ਼ੁਚਿਤ੍ਵਂ ਚ ] ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਔਰ [ਵਿਪਰੀਤਭਾਵਂ ਚ ] ਵਿਪਰੀਤਤਾ [ਚ ] ਤਥਾ [ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਕਾਰਣਾਨਿ ਇਤਿ ] ਵੇ ਦੁਃਖਕੇ ਕਾਰਣ ਹੈਂ ਐਸਾ [ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ] ਜਾਨਕਰ [ਜੀਵਃ ] ਜੀਵ [ਤਤਃ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਂ ] ਉਨਸੇ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ [ਕਰੋਤਿ ] ਕਰਤਾ ਹੈ .
ਟੀਕਾ : — ਜਲਮੇਂ ਸੇਵਾਲ (ਕਾਈ) ਹੈ ਸੋ ਮਲ ਯਾ ਮੈਲ ਹੈ; ਉਸ ਸੇਵਾਲਕੀ ਭਾਁਤਿ ਆਸ੍ਰਵ ਮਲਰੂਪ ਯਾ ਮੈਲਰੂਪ ਅਨੁਭਵਮੇਂ ਆਤੇ ਹੈਂ, ਇਸਲਿਯੇ ਵੇ ਅਸ਼ੁਚਿ ਹੈਂ ( – ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈਂ); ਔਰ ਭਗਵਾਨ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਤੋ ਸਦਾ ਹੀ ਅਤਿਨਿਰ੍ਮਲ ਚੈਤਨ੍ਯਮਾਤ੍ਰਸ੍ਵਭਾਵਰੂਪਸੇ ਜ੍ਞਾਯਕ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ਸ਼ੁਚਿ ਹੀ ਹੈ ( — ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੀ ਹੈ; ਉਜ੍ਜ੍ਵਲ ਹੀ ਹੈ) . ਆਸ੍ਰਵੋਂਕੇ ਜੜਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵ ਹੋਨੇਸੇ ਵੇ ਦੂਸਰੇਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਜਾਨਨੇ ਯੋਗ੍ਯ ਹੈਂ ( – ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਜੋ ਜੜ ਹੋ ਵਹ ਅਪਨੇਕੋ ਤਥਾ ਪਰਕੋ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤਾ, ਉਸੇ ਦੂਸਰਾ ਹੀ ਜਾਨਤਾ ਹੈ – ) ਇਸਲਿਯੇ ਵੇ ਚੈਤਨ੍ਯਸੇ ਅਨ੍ਯ ਸ੍ਵਭਾਵਵਾਲੇ ਹੈਂ; ਔਰ ਭਗਵਾਨ ਆਤ੍ਮਾ ਤੋ, ਅਪਨੇਕੋ ਸਦਾ ਹੀ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਸ੍ਵਭਾਵਪਨਾ ਹੋਨੇਸੇ, ਸ੍ਵਯਂ ਹੀ ਚੇਤਕ ( – ਜ੍ਞਾਤਾ) ਹੈ ( – ਸ੍ਵਕੋ ਔਰ ਪਰਕੋ ਜਾਨਤਾ ਹੈ – ) ਇਸਲਿਯੇ ਵਹ ਚੈਤਨ੍ਯਸੇ ਅਨਨ੍ਯ ਸ੍ਵਭਾਵਵਾਲਾ ਹੀ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਚੈਤਨ੍ਯਸੇ ਅਨ੍ਯ ਸ੍ਵਭਾਵਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ) . ਆਸ੍ਰਵ ਆਕੁਲਤਾਕੇ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਕਰਨੇਵਾਲੇ ਹੈਂ, ਇਸਲਿਯੇ ਦੁਃਖਕੇ ਕਾਰਣ ਹੈਂ; ਔਰ ਭਗਵਾਨ ਆਤ੍ਮਾ ਤੋ, ਸਦਾ ਹੀ ਨਿਰਾਕੁਲਤਾ-ਸ੍ਵਭਾਵਕੇ ਕਾਰਣ ਕਿਸੀਕਾ ਕਾਰ੍ਯ ਤਥਾ ਕਿਸੀਕਾ ਕਾਰਣ ਨ ਹੋਨੇਸੇ, ਦੁਃਖਕਾ ਅਕਾਰਣ ਹੀ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਦੁਃਖਕਾ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ) . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ( – ਅਨ੍ਤਰ)ਕੋ ਦੇਖਕਰ ਜਬ ਯਹ ਆਤ੍ਮਾ, ਆਤ੍ਮਾ ਔਰ ਆਸ੍ਰਵੋਂਕੇ ਭੇਦਕੋ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਉਸੀ ਸਮਯ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿ ਆਸ੍ਰਵੋਂਸੇ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਉਨਸੇ ਜੋ ਨਿਰ੍ਵ੍ਰੁਤ੍ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਉਸੇ ਆਤ੍ਮਾ ਔਰ ਆਸ੍ਰਵੋਂਕੇ ਪਾਰਮਾਰ੍ਥਿਕ (ਯਥਾਰ੍ਥ) ਭੇਦਜ੍ਞਾਨਕੀ ਸਿਦ੍ਧਿ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁਈ . ਇਸਲਿਯੇ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕ ਆਸ੍ਰਵੋਂਸੇ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਕੇ ਸਾਥ ਜੋ ਅਵਿਨਾਭਾਵੀ ਹੈ ਐਸੇ ਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਸੇ ਹੀ, ਅਜ੍ਞਾਨਜਨ੍ਯ ਪੌਦ੍ਗਲਿਕ ਕਰ੍ਮਕੇ ਬਨ੍ਧਕਾ ਨਿਰੋਧ ਹੋਤਾ ਹੈ .
੧੩੪