ਜਤੁਪਾਦਪਵਦ੍ਵਧ੍ਯਘਾਤਕਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵਾਜ੍ਜੀਵਨਿਬਦ੍ਧਾਃ ਖਲ੍ਵਾਸ੍ਰਵਾਃ, ਨ ਪੁਨਰਵਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵਾ- ਭਾਵਾਜ੍ਜੀਵ ਏਵ . ਅਪਸ੍ਮਾਰਰਯਵਦ੍ਵਰ੍ਧਮਾਨਹੀਯਮਾਨਤ੍ਵਾਦਧ੍ਰੁਵਾਃ ਖਲ੍ਵਾਸ੍ਰਵਾਃ, ਧ੍ਰੁਵਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰੋ ਜੀਵ ਏਵ . ਸ਼ੀਤਦਾਹਜ੍ਵਰਾਵੇਸ਼ਵਤ੍ ਕ੍ਰਮੇਣੋਜ੍ਜ੍ਰੁਮ੍ਭਮਾਣਤ੍ਵਾਦਨਿਤ੍ਯਾਃ ਖਲ੍ਵਾਸ੍ਰਵਾਃ, ਨਿਤ੍ਯੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਸ੍ਵਭਾਵੋ ਜੀਵ ਏਵ . ਬੀਜਨਿਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਣਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਦਾਰੁਣਸ੍ਮਰਸਂਸ੍ਕਾਰਵਤ੍ਤ੍ਰਾਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਤ੍ਵਾਦਸ਼ਰਣਾਃ ਖਲ੍ਵਾਸ੍ਰਵਾਃ, ਸਸ਼ਰਣਃ ਸ੍ਵਯਂ ਗੁਪ੍ਤਃ ਸਹਜਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਰ੍ਜੀਵ ਏਵ . ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਾਕੁਲਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵਾਦ੍ਦੁਃਖਾਨਿ ਖਲ੍ਵਾਸ੍ਰਵਾਃ, ਅਦੁਃਖਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਾਨਾਕੁਲਸ੍ਵਭਾਵੋ ਜੀਵ ਏਵ . ਆਯਤ੍ਯਾਮਾਕੁਲਤ੍ਵੋਤ੍ਪਾਦਕਸ੍ਯ ਪੁਦ੍ਗਲਪਰਿਣਾਮਸ੍ਯ ਹੇਤੁਤ੍ਵਾਦ੍ਦੁਃਖਫਲਾਃ ਖਲ੍ਵਾਸ੍ਰਵਾਃ, ਅਦੁਃਖਫਲਃ ਸਕਲਸ੍ਯਾਪਿ ਪੁਦ੍ਗਲਪਰਿਣਾਮਸ੍ਯਾਹੇਤੁਤ੍ਵਾਜ੍ਜੀਵ ਏਵ . ਇਤਿ ਵਿਕਲ੍ਪਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਸ਼ਿਥਿਲਿਤਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਵਿਘਟਿਤਘਨੌਘਘਟਨੋ ਦਿਗਾਭੋਗ ਇਵ ਅਧ੍ਰੁਵ ਹੈਂ, [ਅਨਿਤ੍ਯਾਃ ] ਅਨਿਤ੍ਯ ਹੈਂ [ਤਥਾ ਚ ] ਤਥਾ [ਅਸ਼ਰਣਾਃ ] ਅਸ਼ਰਣ ਹੈਂ, [ਚ ] ਔਰ ਵੇ [ਦੁਃਖਾਨਿ ] ਦੁਃਖਰੂਪ ਹੈਂ, [ਦੁਃਖਫਲਾਃ ] ਦੁਃਖ ਹੀ ਜਿਨਕਾ ਫਲ ਹੈ ਐਸੇ ਹੈਂ, — [ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ] ਐਸਾ ਜਾਨਕਰ ਜ੍ਞਾਨੀ [ਤੇਭ੍ਯਃ ] ਉਨਸੇ [ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ] ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤ ਹੋਤਾ ਹੈ .
ਟੀਕਾ : — ਵ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ ਔਰ ਲਾਖਕੀ ਭਾਁਤਿ ਵਧ੍ਯ-ਘਾਤਕਸ੍ਵਭਾਵਪਨਾ ਹੋਨੇਸੇ ਆਸ੍ਰਵ ਜੀਵਕੇ ਸਾਥ ਬਁਧੇ ਹੁਏ ਹੈਂ; ਕਿਨ੍ਤੁ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵਕਾ ਅਭਾਵ ਹੋਨੇਸੇ ਵੇ ਜੀਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈਂ . [ਲਾਖਕੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸੇ ਪੀਪਲ ਆਦਿ ਵ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ਕਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਲਾਖ ਘਾਤਕ ਹੈ ਔਰ ਵ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ ਵਧ੍ਯ (ਘਾਤ ਹੋਨੇ ਯੋਗ੍ਯ) ਹੈ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਲਾਖ ਔਰ ਵ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ਕਾ ਸ੍ਵਭਾਵ ਏਕ-ਦੂਸਰੇਸੇ ਵਿਰੁਦ੍ਧ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ ਲਾਖ ਵ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ਕੇ ਸਾਥ ਮਾਤ੍ਰ ਬਂਧੀ ਹੁਈ ਹੀ ਹੈ; ਲਾਖ ਸ੍ਵਯਂ ਵ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ . ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਆਸ੍ਰਵ ਘਾਤਕ ਹੈਂ ਔਰ ਆਤ੍ਮਾ ਵਧ੍ਯ ਹੈ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਰੁਦ੍ਧ ਸ੍ਵਭਾਵ ਹੋਨੇਸੇ ਆਸ੍ਰਵ ਸ੍ਵਯਂ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਹੈ . ] ਆਸ੍ਰਵ ਮ੍ਰੁਗੀਕੇ ਵੇਗਕੀ ਭਾਁਤਿ ਬਢਤੇ-ਘਟਤੇ ਹੋਨੇਸੇ ਅਧ੍ਰੁਵ ਹੈਂ; ਚੈਤਨ੍ਯਮਾਤ੍ਰ ਜੀਵ ਹੀ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈ . ਆਸ੍ਰਵ ਸ਼ੀਤਦਾਹਜ੍ਵਰਕੇ ਆਵੇਸ਼ਕੀ ਭਾਁਤਿ ਅਨੁਕ੍ਰਮਸੇ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਇਸਲਿਏ ਅਨਿਤ੍ਯ ਹੈਂ; ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨ ਜਿਸਕਾ ਸ੍ਵਭਾਵ ਹੈ ਐਸਾ ਜੀਵ ਹੀ ਨਿਤ੍ਯ ਹੈ . ਜੈਸੇ ਕਾਮਸੇਵਨਮੇਂ ਵੀਰ੍ਯ ਛੂਟ ਜਾਤਾ ਹੈ ਉਸੀ ਕ੍ਸ਼ਣ ਦਾਰੁਣ ਸਂਸ੍ਕਾਰ ਨਸ਼੍ਟ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ, ਕਿਸੀਸੇ ਨਹੀਂ ਰੋਕਾ ਜਾ ਸਕਤਾ, ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਕਰ੍ਮੋਦਯ ਛੂਟ ਜਾਤਾ ਹੈ ਉਸੀ ਕ੍ਸ਼ਣ ਆਸ੍ਰਵ ਨਾਸ਼ਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੋ ਜਾਤੇ ਹੈਂ, ਰੋਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਤੇ, ਇਸਲਿਯੇ ਵੇ (ਆਸ੍ਰਵ) ਅਸ਼ਰਣ ਹੈਂ; ਸ੍ਵਯਂਰਕ੍ਸ਼ਿਤ ਸਹਜਚਿਤ੍ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੂਪ ਜੀਵ ਹੀ ਸ਼ਰਣਸਹਿਤ ਹੈ . ਆਸ੍ਰਵ ਸਦਾ ਹੀ ਆਕੁਲ ਸ੍ਵਭਾਵਵਾਲੇ ਹੋਨੇਸੇ ਦੁਃਖਰੂਪ ਹੈਂ; ਸਦਾ ਹੀ ਨਿਰਾਕੁਲ ਸ੍ਵਭਾਵਵਾਲਾ ਜੀਵ ਹੀ ਅਦੁਃਖਰੂਪ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਸੁਖਰੂਪ ਹੈ . ਆਸ੍ਰਵ ਆਗਾਮੀ ਕਾਲਮੇਂ ਆਕੁਲਤਾਕੋ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਕਰਨੇਵਾਲੇ ਐਸੇ ਪੁਦ੍ਗਲਪਰਿਣਾਮਕੇ ਹੇਤੁ ਹੋਨੇਸੇ ਦੁਃਖਫਲਰੂਪ (ਦੁਃਖ ਜਿਸਕਾ ਫਲ ਹੈ ਐਸੇ) ਹੈਂ; ਜੀਵ ਹੀ ਸਮਸ੍ਤ ਪੁਦ੍ਗਲਪਰਿਣਾਮਕਾ ਅਹੇਤੁ ਹੋਨੇਸੇ ਅਦੁਃਖਫਲ (ਦੁਃਖਫਲਰੂਪ ਨਹੀਂ) ਹੈ . — ਐਸਾ ਆਸ੍ਰਵੋਂਕਾ ਔਰ ਜੀਵਕਾ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨ ਹੋਤੇ ਹੀ (ਤਤ੍ਕਾਲ ਹੀ) ਜਿਸਮੇਂ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕ ਸ਼ਿਥਿਲ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਐਸਾ ਵਹ ਆਤ੍ਮਾ, ਜਿਸਮੇਂ