ਸ੍ਵਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਸ੍ਵਭਾਵਮਭਯਾਦਾਸ੍ਤਿਘ੍ਨੁਵਾਨਃ ਪਰਮ੍ .
ਜ੍ਞਾਨੀਭੂਤ ਇਤਸ਼੍ਚਕਾਸ੍ਤਿ ਜਗਤਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪੁਰਾਣਃ ਪੁਮਾਨ੍ ..੪੮..
ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਯ ਪਰਿਣਾਮਂ ਣੋਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਯ ਤਹੇਵ ਪਰਿਣਾਮਂ .
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਥ : — [ਇਤਿ ਏਵਂ ] ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਪੂਰ੍ਵਕ ਥਿਤ ਵਿਧਾਨਸੇ, [ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ] ਅਧੁਨਾ (ਤਤ੍ਕਾਲ) ਹੀ [ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਤ੍ ] ਪਰਦ੍ਰਡ੍ਡਵ੍ਯਸੇ [ਪਰਾਂ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਂ ਵਿਰਚਯ੍ਯ ] ਉਤ੍ਕ੍ਰੁਸ਼੍ਟ (ਸਰ੍ਵ ਪ੍ਰਕਾਰੇ) ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ ਰ੍ਕਰਕੇ, [ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਸ੍ਵਭਾਵਮ੍ ਪਰਮ੍ ਸ੍ਵਂ ਅਭਯਾਤ੍ ਆਸ੍ਤਿਘ੍ਨੁਵਾਨਃ ] ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਸ੍ਵਭਾਵਰੂਪ ਕੇ ਵਲ ਅਪਨੇ ਪਰ ਨਿਰ੍ਭਯਤਾਸੇ ਆਰੂਢ ਹੋਤਾ ਹੁਆ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਅਪਨਾ ਆਸ਼੍ਰਯ ਕਰਤਾ ਹੁਆ (ਅਥਵਾ ਅਪਨੇਕੋ ਨਿਃਸ਼ਂਕਤਯਾ ਆਸ੍ਤਿਕ੍ਯਭਾਵਸੇ ਸ੍ਥਿਰ ਕਰਤਾ ਹੁਆ), [ਅਜ੍ਞਾਨੋਤ੍ਥਿਤਕਰ੍ਤ੍ਰੁਕਰ੍ਮਕਲਨਾਤ੍ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਤ੍ ] ਅਜ੍ਞਾਨਸੇ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੁਈ ਕਰ੍ਤਾਕਰ੍ਮਕੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਕੇ ਅਭ੍ਯਾਸਸੇ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਕ੍ਲੇਸ਼ਸੇ [ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਃ ] ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤ ਹੁਆ, [ਸ੍ਵਯਂ ਜ੍ਞਾਨੀਭੂਤਃ ] ਸ੍ਵਯਂ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪ ਹੋਤਾ ਹੁਆ, [ਜਗਤਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ] ਜਗਤਕਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ (ਜ੍ਞਾਤਾਦ੍ਰਡ੍ਡਸ਼੍ਟਾ), [ਪੁਰਾਣਃ ਪੁਮਾਨ੍ ] ਪੁਰਾਣ ਪੁਰੁਸ਼ (ਆਤ੍ਮਾ) [ਇਤਃ ਚਕਾਸ੍ਤਿ ] ਅਬ ਯਹਾਁਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਤਾ ਹੈ .੪੮.
ਅਬ ਪੂਛਤੇ ਹੈਂ ਕਿ — ਆਤ੍ਮਾ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਜ੍ਞਾਨੀ ਹੋ ਗਯਾ ਯਹ ਕੈਸੇ ਪਹਿਚਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ? ਉਸਕਾ ਚਿਹ੍ਨ (ਲਕ੍ਸ਼ਣ) ਕਹਿਯੇ . ਉਸਕੇ ਉਤ੍ਤਰਰੂਪ ਗਾਥਾ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —
ਜੋ ਕਰ੍ਮਕਾ ਪਰਿਣਾਮ ਅਰੁ ਨੋਕਰ੍ਮਕਾ ਪਰਿਣਾਮ ਹੈ ਸੋ ਨਹਿਂ ਕਰੇ ਜੋ, ਮਾਤ੍ਰ ਜਾਨੇ, ਵੋ ਹਿ ਆਤ੍ਮਾ ਜ੍ਞਾਨਿ ਹੈ ..੭੫..
ਗਾਥਾਰ੍ਥ — [ਯਃ ] ਜੋ [ਆਤ੍ਮਾ ] ਆਤ੍ਮਾ [ਏਨਮ੍ ] ਇਸ [ਕਰ੍ਮਣਃ ਪਰਿਣਾਮਂ ਚ ] ਕ ਰ੍ਮਕੇ ਪਰਿਣਾਮਕੋ [ਤਥਾ ਏਵ ਚ ] ਤਥਾ [ਨੋਕਰ੍ਮਣਃ ਪਰਿਣਾਮਂ ] ਨੋਕ ਰ੍ਮਕੇ ਪਰਿਣਾਮਕੋ [ਨ ਕਰੋਤਿ ] ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ, ਕਿਨ੍ਤੁ [ਜਾਨਾਤਿ ] ਜਾਨਤਾ ਹੈ [ਸਃ ] ਵਹ [ਜ੍ਞਾਨੀ ] ਜ੍ਞਾਨੀ [ਭਵਤਿ ] ਹੈ .