ਜਦਿ ਪੋਗ੍ਗਲਕਮ੍ਮਮਿਣਂ ਕੁਵ੍ਵਦਿ ਤਂ ਚੇਵ ਵੇਦਯਦਿ ਆਦਾ .
ਇਹ ਖਲੁ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹਿ ਤਾਵਦਖਿਲਾਪਿ ਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਸ਼ਣਤਯਾ ਨ ਨਾਮ ਪਰਿਣਾਮਤੋਸ੍ਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾ; ਪਰਿਣਾਮੋਪਿ ਪਰਿਣਾਮਪਰਿਣਾਮਿਨੋਰਭਿਨ੍ਨਵਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾਤ੍ਪਰਿਣਾਮਿਨੋ ਨ ਭਿਨ੍ਨਃ . ਤਤੋ ਯਾ ਕਾਚਨ ਹੈ; ਜੀਵ ਤੋ ਪੁਦ੍ਗਲਕਰ੍ਮਕੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸੇ ਹੋਨੇਵਾਲੇ ਅਪਨੇ ਰਾਗਾਦਿਕ ਪਰਿਣਾਮੋਂਕੋ ਭੋਗਤਾ ਹੈ . ਪਰਨ੍ਤੁ ਜੀਵ ਔਰ ਪੁਦ੍ਗਲਕਾ ਐਸਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤ-ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਭਾਵ ਦੇਖਕਰ ਅਜ੍ਞਾਨੀਕੋ ਐਸਾ ਭ੍ਰਮ ਹੋਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਪੁਦ੍ਗਲਕਰ੍ਮਕੋ ਕਰਤਾ ਹੈ ਔਰ ਭੋਗਤਾ ਹੈ . ਅਨਾਦਿ ਅਜ੍ਞਾਨਕੇ ਕਾਰਣ ਐਸਾ ਅਨਾਦਿਕਾਲਸੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਹੈ .
ਪਰਮਾਰ੍ਥਸੇ ਜੀਵ-ਪੁਦ੍ਗਲਕੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ ਭਿਨ੍ਨ ਹੋਨੇ ਪਰ ਭੀ, ਜਬ ਤਕ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨ ਨ ਹੋ ਤਬ ਤਕ ਬਾਹਰਸੇ ਉਨਕੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ ਏਕਸੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਤੀ ਹੈ . ਅਜ੍ਞਾਨੀਕੋ ਜੀਵ-ਪੁਦ੍ਗਲਕਾ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ, ਇਸਲਿਯੇ ਵਹ ਊ ਪਰੀ ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿਸੇ ਜੈਸਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਤਾ ਹੈ ਵੈਸਾ ਮਾਨ ਲੇਤਾ ਹੈ; ਇਸਲਿਯੇ ਵਹ ਯਹ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਪੁਦ੍ਗਲਕਰ੍ਮਕੋ ਕਰਤਾ ਹੈ ਔਰ ਭੋਗਤਾ ਹੈ . ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨ ਕਰਾਕਰ, ਪਰਮਾਰ੍ਥ ਜੀਵਕਾ ਸ੍ਵਰੂਪ ਬਤਾਕਰ, ਅਜ੍ਞਾਨੀਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਕੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ..੮੪..
ਅਬ ਇਸ ਵ੍ਯਵਹਾਰਕੋ ਦੂਸ਼ਣ ਦੇਤੇ ਹੈਂ : —
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਯਦਿ ] ਯਦਿ [ਆਤ੍ਮਾ ] ਆਤ੍ਮਾ [ਇਦਂ ] ਇਸ [ਪੁਦ੍ਗਲਕਰ੍ਮ ] ਪੁਦ੍ਗਲਕਰ੍ਮਕੋ [ਕਰੋਤਿ ] ਕਰੇ [ਚ ] ਔਰ [ਤਦ੍ ਏਵ ] ਉਸੀਕੋ [ਵੇਦਯਤੇ ] ਭੋਗੇ ਤੋ [ਸਃ ] ਵਹ ਆਤ੍ਮਾ [ਦ੍ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤ : ] ਦੋ ਕ੍ਰਿਯਾਓਂਸੇ ਅਭਿਨ੍ਨ [ਪ੍ਰਸਜਤਿ ] ਠਹਰੇ ਐਸਾ ਪ੍ਰਸਂਗ ਆਤਾ ਹੈ — [ਜਿਨਾਵਮਤਂ ] ਜੋ ਕਿ ਜਿਨਦੇਵਕੋ ਸਮ੍ਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ .
ਟੀਕਾ : — ਪਹਲੇ ਤੋ, ਜਗਤਮੇਂ ਜੋ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹੈ ਸੋ ਸਬ ਹੀ ਪਰਿਣਾਮਸ੍ਵਰੂਪ ਹੋਨੇਸੇ ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਪਰਿਣਾਮਮੇ ਭਿਨ੍ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ( – ਪਰਿਣਾਮ ਹੀ ਹੈ); ਪਰਿਣਾਮ ਭੀ ਪਰਿਣਾਮੀਸੇ (ਦ੍ਰਵ੍ਯਸੇ) ਭਿਨ੍ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ