ਯਥਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਵ੍ਯਾਪਕਭਾਵੇਨ ਸ੍ਵਪਰਿਣਾਮਂ ਕਰੋਤਿ ਭਾਵ੍ਯਭਾਵਕਭਾਵੇਨ ਤਮੇਵਾਨੁਭਵਤਿ ਚ ਜੀਵਸ੍ਤਥਾ
ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਵ੍ਯਾਪਕਭਾਵੇਨ ਪੁਦ੍ਗਲਕਰ੍ਮਾਪਿ ਯਦਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਭਾਵ੍ਯਭਾਵਕਭਾਵੇਨ ਤਦੇਵਾਨੁਭਵੇਚ੍ਚ ਤਤੋਯਂ
ਸ੍ਵਪਰਸਮਵੇਤਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਵਯਾਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਸਜਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਪਰਯੋਃ ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਭਾਗਪ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਤਮਨਾਦਨੇਕਾ-
ਤ੍ਮਕਮੇਕਮਾਤ੍ਮਾਨਮਨੁਭਵਨ੍ਮਿਥ੍ਯਾਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿਤਯਾ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਵਮਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ .
ਜਮ੍ਹਾ ਦੁ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਪੋਗ੍ਗਲਭਾਵਂ ਚ ਦੋ ਵਿ ਕੁਵ੍ਵਂਤਿ . ਤੇਣ ਦੁ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ ਦੋਕਿਰਿਯਾਵਾਦਿਣੋ ਹੁਂਤਿ ..੮੬..
ਪਰਿਣਾਮ ਔਰ ਪਰਿਣਾਮੀ ਅਭਿਨ੍ਨ ਵਸ੍ਤੁ ਹੈ ( – ਭਿਨ੍ਨ ਭਿਨ੍ਨ ਦੋ ਵਸ੍ਤੁ ਨਹੀਂ ਹੈ) . ਇਸਲਿਯੇ (ਯਹ ਸਿਦ੍ਧ ਹੁਆ ਕਿ) ਜੋ ਕੁਛ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹੈ ਵਹ ਸਬ ਹੀ ਕ੍ਰਿਯਾਵਾਨਸੇ (ਦ੍ਰਵ੍ਯਸੇ) ਭਿਨ੍ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ, ਵਸ੍ਤੁਸ੍ਥਿਤਿਸੇ ਹੀ (ਵਸ੍ਤੁਕੀ ਐਸੀ ਹੀ ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਹੋਨੇਸੇ) ਕ੍ਰਿਯਾ ਔਰ ਕਰ੍ਤਾਕੀ ਅਭਿਨ੍ਨਤਾ (ਸਦਾ ਹੀ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਨੇਸੇ, ਜੈਸੇ ਜੀਵ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਵ੍ਯਾਪਕਭਾਵਸੇ ਅਪਨੇ ਪਰਿਣਾਮਕੋ ਕਰਤਾ ਹੈ ਔਰ ਭਾਵ੍ਯਭਾਵਕਭਾਵਸੇ ਉਸੀਕਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਤਾ ਹੈ — ਭੋਗਤਾ ਹੈ ਉਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਯਦਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਵ੍ਯਾਪਕਭਾਵਸੇ ਪੁਦ੍ਗਲਕਰ੍ਮਕੋ ਭੀ ਕਰੇ ਔਰ ਭਾਵ੍ਯਭਾਵਕਭਾਵਸੇ ਉਸੀਕੋ ਭੋਗੇ ਤੋ ਵਹ ਜੀਵ, ਅਪਨੀ ਔਰ ਪਰਕੀ ਏਕਤ੍ਰਿਤ ਹੁਈ ਦੋ ਕ੍ਰਿਯਾਓਂਸੇ ਅਭਿਨ੍ਨਤਾਕਾ ਪ੍ਰਸਂਗ ਆਨੇ ਪਰ ਸ੍ਵ-ਪਰਕਾ ਪਰਸ੍ਪਰ ਵਿਭਾਗ ਅਸ੍ਤ (ਨਾਸ਼) ਹੋ ਜਾਨੇਸੇ, ਅਨੇਕਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪ ਏਕ ਆਤ੍ਮਾਕੋ ਅਨੁਭਵ ਕਰਤਾ ਹੁਆ ਮਿਥ੍ਯਾਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿਤਾਕੇ ਕਾਰਣ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਕੇ ਮਤਸੇ ਬਾਹਰ ਹੈ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਦੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਂਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਭਿਨ੍ਨ ਹੀ ਹੈ . ਜੜਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾਕੋ ਚੇਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ ਔਰ ਚੇਤਨਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾਕੋ ਜੜ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ . ਜੋ ਪੁਰੁਸ਼ ਏਕ ਦ੍ਰਵ੍ਯਕੋ ਦੋ ਕ੍ਰਿਯਾਯੇਂ ਕਰਤਾ ਹੁਆ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਵਹ ਮਿਥ੍ਯਾਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਦੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾਓਂਕੋ ਏਕ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਕਰਤਾ ਹੈ ਐਸਾ ਮਾਨਨਾ ਜਿਨੇਨ੍ਦ੍ਰ ਭਗਵਾਨਕਾ ਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ..੮੫..
ਅਬ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਕਰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਕ੍ਰਿਯਾਓਂਕਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨੇਵਾਲਾ ਮਿਥ੍ਯਾਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿ ਕੈਸਾ ਹੈ ? ਉਸਕਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ : —
੧੫੬