ਕਰੋਤ੍ਯੇਵਮਾਤ੍ਮਾ, ਤਦਯਮਸ਼ੇਸ਼ਵਸ੍ਤੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਿਧੁਰਨਿਰਵਧਿਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਚੈਤਨ੍ਯਧਾਤੁਮਯੋਪ੍ਯਜ੍ਞਾਨਾਦੇਵ ਸਵਿਕਾਰ- ਸੋਪਾਧੀਕ੍ਰੁਤਚੈਤਨ੍ਯਪਰਿਣਾਮਤਯਾ ਤਥਾਵਿਧਸ੍ਯਾਤ੍ਮਭਾਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤੀਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਭੂਤਾਵਿਸ਼੍ਟਧ੍ਯਾਨਾ- ਵਿਸ਼੍ਟਸ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤਂ ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਤ੍ਵਮੂਲਮਜ੍ਞਾਨਮ੍ . ਤਥਾ ਹਿ — ਯਥਾ ਖਲੁ ਭੂਤਾਵਿਸ਼੍ਟੋਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਭੂਤਾਤ੍ਮਾਨਾਵੇਕੀ- ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਮਾਨੁਸ਼ੋਚਿਤਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟਚੇਸ਼੍ਟਾਵਸ਼੍ਟਮ੍ਭਨਿਰ੍ਭਰਭਯਙ੍ਕਰਾਰਮ੍ਭਗਮ੍ਭੀਰਾਮਾਨੁਸ਼ਵ੍ਯਵਹਾਰਤਯਾ ਤਥਾਵਿਧਸ੍ਯ ਭਾਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ, ਤਥਾਯਮਾਤ੍ਮਾਪ੍ਯਜ੍ਞਾਨਾਦੇਵ ਭਾਵ੍ਯਭਾਵਕੌ ਪਰਾਤ੍ਮਾਨਾਵੇਕੀਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਵਿਕਾਰਾਨੁਭੂਤਿਮਾਤ੍ਰ- ਭਾਵਕਾਨੁਚਿਤਵਿਚਿਤ੍ਰਭਾਵ੍ਯਕ੍ਰੋਧਾਦਿਵਿਕਾਰਕਰਮ੍ਬਿਤਚੈਤਨ੍ਯਪਰਿਣਾਮਵਿਕਾਰਤਯਾ ਤਥਾਵਿਧਸ੍ਯ ਭਾਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ . ਯਥਾ ਵਾਪਰੀਕ੍ਸ਼ਕਾਚਾਰ੍ਯਾਦੇਸ਼ੇਨ ਮੁਗ੍ਧਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਹਿਸ਼ਧ੍ਯਾਨਾਵਿਸ਼੍ਟੋਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਮਹਿਸ਼ਾਤ੍ਮਾਨਾਵੇਕੀ- ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯਭ੍ਰਙ੍ਕਸ਼ਵਿਸ਼ਾਣਮਹਾਮਹਿਸ਼ਤ੍ਵਾਧ੍ਯਾਸਾਤ੍ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤਮਾਨੁਸ਼ੋਚਿਤਾਪਵਰਕਦ੍ਵਾਰਵਿਨਿਸ੍ਸਰਣਤਯਾ ਤਥਾਵਿਧਸ੍ਯ ਭਾਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ, ਤਥਾਯਮਾਤ੍ਮਾਪ੍ਯਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਜ੍ਞੇਯਜ੍ਞਾਯਕੌ ਪਰਾਤ੍ਮਾਨਾਵੇਕੀਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਤ੍ਮਨਿ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਸਾਨ੍ਨੋਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਸ਼ਯੀਕ੍ਰੁਤਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਕਾਸ਼ਕਾਲਪੁਦ੍ਗਲਜੀਵਾਨ੍ਤਰਨਿਰੁਦ੍ਧਸ਼ੁਦ੍ਧਚੈਤਨ੍ਯਧਾਤੁਤਯਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕੀ ਭਾਁਤਿ ਆਤ੍ਮਾ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯੋਂਕੋ ਅਪਨੇਰੂਪ ਕਰਤਾ ਹੈ ਔਰ ਅਪਨੇਕੋ ਭੀ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਰੂਪ ਕਰਤਾ ਹੈ; ਇਸਲਿਯੇ ਯਹ ਆਤ੍ਮਾ, ਯਦ੍ਯਪਿ ਵਹ ਸਮਸ੍ਤ ਵਸ੍ਤੁਓਂਕੇ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸੇ ਰਹਿਤ ਅਸੀਮ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਚੈਤਨ੍ਯਧਾਤੁਮਯ ਹੈ ਤਥਾਪਿ, ਅਜ੍ਞਾਨਕੇ ਕਾਰਣ ਹੀ ਸਵਿਕਾਰ ਔਰ ਸੋਪਾਧਿਕ ਕਿਯੇ ਗਯੇ ਚੈਤਨ੍ਯਪਰਿਣਾਮਵਾਲਾ ਹੋਨੇਸੇ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਰਕੇ ਅਪਨੇ ਭਾਵਕਾ ਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ, ਭੂਤਾਵਿਸ਼੍ਟ (ਜਿਸਕੇ ਸ਼ਰੀਰਮੇਂ ਭੂਤ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟ ਹੋ ਐਸੇ) ਪੁਰੁਸ਼ਕੀ ਭਾਁਤਿ ਔਰ ਧ੍ਯਾਨਾਵਿਸ਼੍ਟ (ਧ੍ਯਾਨ ਕਰਨੇਵਾਲੇ) ਪੁਰੁਸ਼ਕੀ ਭਾਁਤਿ, ਆਤ੍ਮਾਕੇ ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਤ੍ਵਕਾ ਮੂਲ ਅਜ੍ਞਾਨ ਸਿਦ੍ਧ ਹੁਆ . ਯਹ ਪ੍ਰਗਟ ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਾਤਸੇ ਸਮਝਾਤੇ ਹੈਂ : —

ਜੈਸੇ ਭੂਤਾਵਿਸ਼੍ਟ ਪੁਰੁਸ਼ ਅਜ੍ਞਾਨਕੇ ਕਾਰਣ ਭੂਤਕੋ ਔਰ ਅਪਨੇਕੋ ਏਕ ਕਰਤਾ ਹੁਆ, ਅਮਨੁਸ਼੍ਯੋਚਿਤ ਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟ ਚੇਸ਼੍ਟਾਓਂਕੇ ਅਵਲਮ੍ਬਨ ਸਹਿਤ ਭਯਂਕਰ ੧ਆਰਮ੍ਭਸੇ ਯੁਕ੍ਤ ਅਮਾਨੁਸ਼ਿਕ ਵ੍ਯਵਹਾਰਵਾਲਾ ਹੋਨੇਸੇ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਰਕੇ ਭਾਵਕਾ ਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ; ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਯਹ ਆਤ੍ਮਾ ਭੀ ਅਜ੍ਞਾਨਕੇ ਕਾਰਣ ਹੀ ਭਾਵ੍ਯ- ਭਾਵਕਰੂਪ ਪਰਕੋ ਔਰ ਅਪਨੇਕੋ ਏਕ ਕਰਤਾ ਹੁਆ, ਅਵਿਕਾਰ ਅਨੁਭੂਤਿਮਾਤ੍ਰ ਭਾਵਕਕੇ ਲਿਯੇ ਅਨੁਚਿਤ ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਭਾਵ੍ਯਰੂਪ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿ ਵਿਕਾਰੋਂਸੇ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਚੈਤਨ੍ਯਪਰਿਣਾਮਵਿਕਾਰਵਾਲਾ ਹੋਨੇਸੇ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਰਕੇ ਭਾਵਕਾ ਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਔਰ ਜੈਸੇ ਅਪਰੀਕ੍ਸ਼ਕ ਆਚਾਰ੍ਯਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ਸੇ ਭੈਂਸੇਕਾ ਧ੍ਯਾਨ ਕਰਤਾ ਹੁਆ ਕੋਈ ਭੋਲਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਅਜ੍ਞਾਨਕੇ ਕਾਰਣ ਭੈਂਸੇਕੋ ਔਰ ਅਪਨੇਕੋ ਏਕ ਕਰਤਾ ਹੁਆ, ‘ਮੈਂ ਗਗਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੀ ਸੀਂਗੋਂਵਾਲਾ ਬੜਾ ਭੈਂਸਾ ਹੂਁ’ ਐਸੇ ਅਧ੍ਯਾਸਕੇ ਕਾਰਣ ਮਨੁਸ਼੍ਯੋਚਿਤ ਜੋ ਕਮਰੇਕੇ ਦ੍ਵਾਰਮੇਂਸੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਨਾ ਉਸਸੇ ਚ੍ਯੁਤ ਹੋਤਾ ਹੁਆ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਰਕੇ ਭਾਵਕਾ ਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਯਹ ਆਤ੍ਮਾ ਭੀ ਅਜ੍ਞਾਨਕੇ ਕਾਰਣ ਜ੍ਞੇਯਜ੍ਞਾਯਕਰੂਪ ਪਰਕੋ ਔਰ ਅਪਨੇਕੋ ਏਕ ਕਰਤਾ ਹੁਆ, ‘ਮੈਂ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯ ਹੂਁ’ ਐਸੇ ਅਧ੍ਯਾਸਕੇ ਕਾਰਣ ਮਨਕੇ ਵਿਸ਼ਯਭੂਤ ਕਿਏ ਗਏ ਧਰ੍ਮ, ਅਧਰ੍ਮ, ਆਕਾਸ਼, ਕਾਲ, ਪੁਦ੍ਗਲ ਔਰ ਅਨ੍ਯ ਜੀਵਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ (ਅਪਨੀ)

੧. ਆਰਮ੍ਭ = ਕਾਰ੍ਯ; ਵ੍ਯਾਪਾਰ; ਹਿਂਸਾਯੁਕ੍ਤ ਵ੍ਯਾਪਾਰ .