ਜੀਵੋ ਣ ਕਰੇਦਿ ਘਡਂ ਣੇਵ ਪਡਂ ਣੇਵ ਸੇਸਗੇ ਦਵ੍ਵੇ .
ਯਤ੍ਕਿਲ ਘਟਾਦਿ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿ ਵਾ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਕਰ੍ਮ ਤਦਯਮਾਤ੍ਮਾ ਤਨ੍ਮਯਤ੍ਵਾਨੁਸ਼ਂਗਾਤ੍ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਵ੍ਯਾਪਕਭਾਵੇਨ ਤਾਵਨ੍ਨ ਕਰੋਤਿ, ਨਿਤ੍ਯਕਰ੍ਤ੍ਰੁਤ੍ਵਾਨੁਸ਼ਂਗਾਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਭਾਵੇਨਾਪਿ ਨ ਤਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ . ਅਨਿਤ੍ਯੌ ਯੋਗੋਪਯੋਗਾਵੇਵ ਤਤ੍ਰ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਵੇਨ ਕਰ੍ਤਾਰੌ . ਯੋਗੋਪਯੋਗਯੋਸ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਵਿਕਲ੍ਪਵ੍ਯਾਪਾਰਯੋਃ ਕਰ੍ਤਾਕਰ੍ਮਭਾਵ ਅਥਵਾ ਪਰਿਣਾਮ-ਪਰਿਣਾਮੀਭਾਵ ਏਕ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮੇਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ . ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਯਦਿ ਏਕ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਦੂਸਰੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਰੂਪ ਹੋ ਜਾਯੇ, ਤੋ ਉਸ ਦ੍ਰਵ੍ਯਕਾ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਯੇ ਯਹ ਬੜਾ ਦੋਸ਼ ਆ ਜਾਯੇਗਾ . ਇਸਲਿਯੇ ਏਕ ਦ੍ਰਵ੍ਯਕੋ ਦੂਸਰੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਕਾ ਕਰ੍ਤਾ ਕਹਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ..੯੯..
ਅਬ ਯਹ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਆਤ੍ਮਾ (ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਵ੍ਯਾਪਕਭਾਵਸੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿਨ੍ਤੁ ) ਨਿਮਿਤ੍ਤ- ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਭਾਵਸੇ ਭੀ ਕਰ੍ਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ : —
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਜੀਵਃ ] ਜੀਵ [ਘਟਂ ] ਘਟਕੋ [ਨ ਕਰੋਤਿ ] ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ, [ਪਟਂ ਨ ਏਵ ] ਪਟਕੋ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ, [ਸ਼ੇਸ਼ਕਾਨਿ ] ਸ਼ੇਸ਼ ਕੋਈ [ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ] ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਂਕੋ [ਨ ਏਵ ] ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ; [ਚ ] ਪਰਨ੍ਤੁ [ਯੋਗੋਪਯੋਗੌ ] ਜੀਵਕੇ ਯੋਗ ਔਰ ਉਪਯੋਗ [ਉਤ੍ਪਾਦਕੌ ] ਘਟਾਦਿਕੋ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਕਰਨੇਵਾਲੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤ ਹੈਂ [ਤਯੋਃ ] ਉਨਕਾ [ਕਰ੍ਤਾ ] ਕਰ੍ਤਾ [ਭਵਤਿ ] ਜੀਵ ਹੋਤਾ ਹੈ .
ਟੀਕਾ : — ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਜੋ ਘਟਾਦਿਕ ਤਥਾ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਕ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪ ਕਰ੍ਮ ਹੈ ਉਸਕੋ ਯਹ ਆਤ੍ਮਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯਵ੍ਯਾਪਕਭਾਵਸੇ ਤੋ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਯਦਿ ਐਸਾ ਕਰੇ ਤੋ ਤਨ੍ਮਯਤਾਕਾ ਪ੍ਰਸਂਗ ਆ ਜਾਯੇ; ਤਥਾ ਵਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤ-ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਭਾਵਸੇ ਭੀ ਉਸਕੋ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਯਦਿ ਐਸਾ ਕਰੇ ਤੋ ਨਿਤ੍ਯਕਰ੍ਤ੍ਰੁਤ੍ਵਕਾ (ਸਰ੍ਵ ਅਵਸ੍ਥਾਓਂਮੇਂ ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਤ੍ਵ ਹੋਨੇਕਾ) ਪ੍ਰਸਂਗ ਆ ਜਾਯੇਗਾ . ਅਨਿਤ੍ਯ (ਜੋ ਸਰ੍ਵ ਅਵਸ੍ਥਾਓਂਮੇਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ ਐਸੇ) ਯੋਗ ਔਰ ਉਪਯੋਗ ਹੀ ਨਿਮਿਤ੍ਤਰੂਪਸੇ ਉਸਕੇ ( – ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪ ਕਰ੍ਮਕੇ) ਕਰ੍ਤਾ ਹੈਂ . (ਰਾਗਾਦਿਵਿਕਾਰਯੁਕ੍ਤ ਚੈਤਨ੍ਯਪਰਿਣਾਮਰੂਪ) ਅਪਨੇ ਵਿਕਲ੍ਪਕੋ ਔਰ (ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋਂਕੇ ਚਲਨਰੂਪ) ਅਪਨੇ