ਦਵ੍ਵਗੁਣਸ੍ਸ ਯ ਆਦਾ ਣ ਕੁਣਦਿ ਪੋਗ੍ਗਲਮਯਮ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮਮ੍ਹਿ .
ਯਥਾ ਖਲੁ ਮ੍ਰੁਣ੍ਮਯੇ ਕਲਸ਼ੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਮ੍ਰੁਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍ਰੁਦ੍ਗੁਣਯੋਃ ਸ੍ਵਰਸਤ ਏਵ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਗੁਣਾਨ੍ਤਰ- ਸਂਕ੍ਰਮਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਸ੍ਥਿਤ੍ਯੈਵ ਨਿਸ਼ਿਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਗੁਣਂ ਵਾ ਨਾਧਤ੍ਤੇ ਸ ਕਲਸ਼ਕਾਰਃ, ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰ- ਸਂਕ੍ਰਮਮਨ੍ਤਰੇਣਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਨਃ ਪਰਿਣਮਯਿਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਦੁਭਯਂ ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨਾਦਧਾਨੋ ਨ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ, ਤਥਾ ਪੁਦ੍ਗਲਮਯੇ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦੌ ਕਰ੍ਮਣਿ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਪੁਦ੍ਗਲਗੁਣਯੋਃ ਸ੍ਵਰਸਤ ਏਵ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਗੁਣਾਨ੍ਤਰਸਂਕ੍ਰਮਸ੍ਯ ਵਿਧਾਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਤ੍ਵਾਦਾਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਤ੍ਮਗੁਣਂ ਵਾਤ੍ਮਾ ਨ ਖਲ੍ਵਾਧਤ੍ਤੇ;
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਆਤ੍ਮਾ ] ਆਤ੍ਮਾ [ਪੁਦ੍ਗਲਮਯੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ] ਪੁਦ੍ਗਲਮਯ ਕਰ੍ਮਮੇ [ਦ੍ਰਵ੍ਯਗੁਣਸ੍ਯ ਚ ] ਦ੍ਰਵ੍ਯਕੋ ਤਥਾ ਗੁਣਕੋ [ਨ ਕਰੋਤਿ ] ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ; [ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ] ਉਸਮੇਂ [ਤਦ੍ ਉਭਯਮ੍ ] ਉਨ ਦੋਨੋਂਕੋ [ਅਕੁਰ੍ਵਨ੍ ] ਨ ਕਰਤਾ ਹੁਆ [ਸਃ ] ਵਹ [ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾ ] ਉਸਕਾ ਕਰ੍ਤਾ [ਕਥਂ ] ਕੈਸੇ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ ?
ਟੀਕਾ : — ਜੈਸੇ — ਮਿਟ੍ਟੀਮਯ ਘਟਰੂਪੀ ਕਰ੍ਮ ਜੋ ਕਿ ਮਿਟ੍ਟੀਰੂਪੀ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮੇਂ ਔਰ ਮਿਟ੍ਟੀਕੇ ਗੁਣਮੇਂ ਨਿਜ ਰਸਸੇ ਹੀ ਵਰ੍ਤਤਾ ਹੈ ਉਸਮੇਂ ਕੁਮ੍ਹਾਰ ਅਪਨੇਕੋ ਯਾ ਅਪਨੇ ਗੁਣਕੋ ਡਾਲਤਾ ਯਾ ਮਿਲਾਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ (ਕਿਸੀ ਵਸ੍ਤੁਕਾ) ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰ ਯਾ ਗੁਣਾਨ੍ਤਰਰੂਪਮੇਂ ਸਂਕ੍ਰਮਣ ਹੋਨੇਕਾ ਵਸ੍ਤੁਸ੍ਥਿਤਿਸੇ ਹੀ ਨਿਸ਼ੇਧ ਹੈ; ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰਰੂਪਮੇਂ (ਅਨ੍ਯਦ੍ਰਵ੍ਯਰੂਪਮੇਂ) ਸਂਕ੍ਰਮਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਿਯੇ ਬਿਨਾ ਅਨ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਕੋ ਪਰਿਣਮਿਤ ਕਰਨਾ ਅਸ਼ਕ੍ਯ ਹੋਨੇਸੇ, ਅਪਨੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਔਰ ਗੁਣ – ਦੋਨੋਂਕੋ ਉਸ ਘਟਰੂਪੀ ਕਰ੍ਮਮੇਂ ਨ ਡਾਲਤਾ ਹੁਆ ਵਹ ਕੁਮ੍ਹਾਰ ਪਰਮਾਰ੍ਥਸੇ ਉਸਕਾ ਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ; ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ — ਪੁਦ੍ਗਲਮਯ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ ਕਰ੍ਮ ਜੋ ਕਿ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਮੇਂ ਔਰ ਪੁਦ੍ਗਲਕੇ ਗੁਣਮੇਂ ਨਿਜ ਰਸਸੇ ਹੀ ਵਰ੍ਤਤਾ ਹੈ ਉਸਮੇਂ ਆਤ੍ਮਾ ਅਪਨੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਕੋ ਯਾ ਅਪਨੇ ਗੁਣਕੋ ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਡਾਲਤਾ ਯਾ ਮਿਲਾਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ (ਕਿਸੀ ਵਸ੍ਤੁਕਾ) ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰ ਯਾ ਗੁਣਾਨ੍ਤਰਰੂਪਮੇਂ ਸਂਕ੍ਰਮਣ ਹੋਨਾ ਅਸ਼ਕ੍ਯ ਹੈ; ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰਰੂਪਮੇਂ ਸਂਕ੍ਰਮਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਿਯੇ ਬਿਨਾ ਅਨ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਕੋ
੧੮੬