ਜੋਧੇਹਿਂ ਕਦੇ ਜੁਦ੍ਧੇ ਰਾਏਣ ਕਦਂ ਤਿ ਜਂਪਦੇ ਲੋਗੋ . ਵਵਹਾਰੇਣ ਤਹ ਕਦਂ ਣਾਣਾਵਰਣਾਦਿ ਜੀਵੇਣ ..੧੦੬..
ਯਥਾ ਯੁਦ੍ਧਪਰਿਣਾਮੇਨ ਸ੍ਵਯਂ ਪਰਿਣਮਮਾਨੈਃ ਯੋਧੈਃ ਕ੍ਰੁਤੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਯੁਦ੍ਧਪਰਿਣਾਮੇਨ ਸ੍ਵਯਮਪਰਿਣਮ- ਮਾਨਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਕਿਲ ਕ੍ਰੁਤਂ ਯੁਦ੍ਧਮਿਤ੍ਯੁਪਚਾਰੋ, ਨ ਪਰਮਾਰ੍ਥਃ, ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿਕਰ੍ਮਪਰਿਣਾਮੇਨ ਸ੍ਵਯਂ ਪਰਿਣਮਮਾਨੇਨ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣ ਕ੍ਰੁਤੇ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿਕਰ੍ਮਣਿ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿਕਰ੍ਮਪਰਿਣਾਮੇਨ ਸ੍ਵਯਮਪਰਿਣਮਮਾਨਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨਃ ਕਿਲਾਤ੍ਮਨਾ ਕ੍ਰੁਤਂ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿਕਰ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਚਾਰੋ, ਨ ਪਰਮਾਰ੍ਥਃ .
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਯੋਧੈਃ ] ਯੋਦ੍ਧਾਓਂਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ [ਯੁਦ੍ਧੇ ਕ੍ਰੁਤੇ ] ਯੁਦ੍ਧ ਕਿਯੇ ਜਾਨੇ ਪਰ, ‘[ਰਾਜ੍ਞਾ ਕ੍ਰੁਤਮ੍ ] ਰਾਜਾਨੇ ਯੁਦ੍ਧ ਕਿਯਾ’ [ਇਤਿ ] ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ [ਲੋਕਃ ] ਲੋਕ [ਜਲ੍ਪਤੇ ] (ਵ੍ਯਵਹਾਰਸੇ) ਕਹਤੇ ਹੈਂ [ਤਥਾ ] ਉਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ‘[ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ ] ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ ਕਰ੍ਮ [ਜੀਵੇਨ ਕ੍ਰੁਤਂ ] ਜੀਵਨੇ ਕਿਯਾ’ [ਵ੍ਯਵਹਾਰੇਣ ] ਐਸਾ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸੇ ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ .
ਟੀਕਾ : — ਜੈਸੇ ਯੁਦ੍ਧਪਰਿਣਾਮਰੂਪ ਸ੍ਵਯਂ ਪਰਿਣਮਤੇ ਹੁਏ ਯੋਦ੍ਧਾਓਂਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਯੁਦ੍ਧ ਕਿਯੇ ਜਾਨੇ ਪਰ, ਯੁਦ੍ਧਪਰਿਣਾਮਰੂਪ ਸ੍ਵਯਂ ਪਰਿਣਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਨੇਵਾਲੇ ਰਾਜਾਮੇਂ ‘ਰਾਜਾਨੇ ਯੁਦ੍ਧ ਕਿਯਾ’ ਐਸਾ ਉਪਚਾਰ ਹੈ, ਪਰਮਾਰ੍ਥ ਨਹੀਂ ਹੈਂ; ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿਕਰ੍ਮਪਰਿਣਾਮਰੂਪ ਸ੍ਵਯਂ ਪਰਿਣਮਤੇ ਹੁਏ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ ਕਰ੍ਮ ਕਿਯੇ ਜਾਨੇ ਪਰ, ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ ਕਰ੍ਮਪਰਿਣਾਮਰੂਪ ਸ੍ਵਯਂ ਪਰਿਣਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਨੇਵਾਲੇ ਐਸੇ ‘ਆਤ੍ਮਾਮੇਂ ‘ਆਤ੍ਮਾਨੇ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ ਕਰ੍ਮ ਕਿਯਾ’ ਐਸਾ ਉਪਚਾਰ ਹੈ, ਪਰਮਾਰ੍ਥ ਨਹੀਂ ਹੈ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਯੋਦ੍ਧਾਓਂਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਯੁਦ੍ਧ ਕਿਯੇ ਜਾਨੇ ਪਰ ਭੀ ਉਪਚਾਰਸੇ ਯਹ ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਰਾਜਾਨੇ ਯੁਦ੍ਧ ਕਿਯਾ’, ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ ਕਰ੍ਮ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਕਿਯੇ ਜਾਨੇ ਪਰ ਭੀ ਉਪਚਾਰਸੇ ਯਹ ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਜੀਵਨੇ ਕਰ੍ਮ ਕਿਯਾ’ ..੧੦੬..
੧੮੮