ਕਰ੍ਮਤਾਮਾਪਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਤ੍ਵਮਾਪਦ੍ਯੇਤ . ਸ ਤੁ ਜ੍ਞਾਨਿਨਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵਪਰਵਿਵੇਕੇਨਾਤ੍ਯਨ੍ਤੋਦਿਤਵਿਵਿਕ੍ਤਾਤ੍ਮ- ਖ੍ਯਾਤਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਜ੍ਞਾਨਮਯ ਏਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ . ਅਜ੍ਞਾਨਿਨਃ ਤੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵਪਰਵਿਵੇਕਾਭਾਵੇਨਾਤ੍ਯਨ੍ਤਪ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਤਮਿਤ- ਵਿਵਿਕ੍ਤਾਤ੍ਮਖ੍ਯਾਤਿਤ੍ਵਾਦਜ੍ਞਾਨਮਯ ਏਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ . ਕਿਂ ਜ੍ਞਾਨਮਯਭਾਵਾਤ੍ਕਿਮਜ੍ਞਾਨਮਯਾਦ੍ਭਵਤੀਤ੍ਯਾਹ — ਅਣ੍ਣਾਣਮਓ ਭਾਵੋ ਅਣਾਣਿਣੋ ਕੁਣਦਿ ਤੇਣ ਕਮ੍ਮਾਣਿ .
ਅਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਹਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵਪਰਵਿਵੇਕਾਭਾਵੇਨਾਤ੍ਯਨ੍ਤਪ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਤਮਿਤਵਿਵਿਕ੍ਤਾਤ੍ਮਖ੍ਯਾਤਿਤ੍ਵਾਦ੍ਯਸ੍ਮਾਦਜ੍ਞਾਨਮਯ ਭਾਵਕੋ ਕਰਤਾ ਹੈ ਉਸ ਭਾਵਕਾ ਹੀ — ਕਰ੍ਮਤ੍ਵਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੁਏਕਾ ਹੀ — ਕਰ੍ਤਾ ਵਹ ਹੋਤਾ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਵਹ ਭਾਵ ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਕਰ੍ਮ ਹੈ ਔਰ ਆਤ੍ਮਾ ਉਸਕਾ ਕਰ੍ਤਾ ਹੈ) . ਵਹ ਭਾਵ ਜ੍ਞਾਨੀਕੋ ਜ੍ਞਾਨਮਯ ਹੀ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਉਸੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਕਾਰਸੇ ਸ੍ਵ-ਪਰਕੇ ਵਿਵੇਕਸੇ (ਸਰ੍ਵ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਭਾਵੋਂਸੇ) ਭਿਨ੍ਨ ਆਤ੍ਮਾਕੀ ਖ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ਉਦਯਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੁਈ ਹੈ . ਔਰ ਵਹ ਭਾਵ ਅਜ੍ਞਾਨੀਕੋ ਤੋ ਅਜ੍ਞਾਨਮਯ ਹੀ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਉਸੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਕਾਰਸੇ ਸ੍ਵ-ਪਰਕਾ ਵਿਵੇਕ ਨ ਹੋਨੇਸੇ ਭਿਨ੍ਨ ਆਤ੍ਮਾਕੀ ਖ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ਅਸ੍ਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਜ੍ਞਾਨੀਕੋ ਤੋ ਸ੍ਵ-ਪਰਕਾ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨ ਹੁਆ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ ਉਸਕੇ ਅਪਨੇ ਜ੍ਞਾਨਮਯ ਭਾਵਕਾ ਹੀ ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਤ੍ਵ ਹੈ; ਔਰ ਅਜ੍ਞਾਨੀਕੋ ਸ੍ਵ-ਪਰਕਾ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ ਉਸਕੇ ਅਜ੍ਞਾਨਮਯ ਭਾਵਕਾ ਹੀ ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਤ੍ਵ ਹੈ ..੧੨੬..
ਅਬ ਯਹ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਜ੍ਞਾਨਮਯ ਭਾਵਸੇ ਕ੍ਯਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ਔਰ ਅਜ੍ਞਾਨਮਯ ਭਾਵਸੇ ਕ੍ਯਾ ਹੋਤਾ ਹੈ : —
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਅਜ੍ਞਾਨਿਨਃ ] ਅਜ੍ਞਾਨੀਕੇ [ਅਜ੍ਞਾਨਮਯਃ ] ਅਜ੍ਞਾਨਮਯ [ਭਾਵਃ ] ਭਾਵ ਹੈ, [ਤੇਨ ] ਇਸਲਿਯੇ ਅਜ੍ਞਾਨੀ [ਕਰ੍ਮਾਣਿ ] ਕ ਰ੍ਮੋਂਕੋ [ਕਰੋਤਿ ] ਕ ਰਤਾ ਹੈ, [ਜ੍ਞਾਨਿਨਃ ਤੁ ] ਔਰ ਜ੍ਞਾਨੀਕੇ ਤੋ [ਜ੍ਞਾਨਮਯਃ ] ਜ੍ਞਾਨਮਯ (ਭਾਵ) ਹੈ, [ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤੁ ] ਇਸਲਿਯੇ ਜ੍ਞਾਨੀ [ਕਰ੍ਮਾਣਿ ] ਕ ਰ੍ਮੋਂਕੋ [ਨ ਕਰੋਤਿ ] ਨਹੀਂ ਕ ਰਤਾ .
ਟੀਕਾ : — ਅਜ੍ਞਾਨੀਕੇ, ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਕਾਰਸੇ ਸ੍ਵ-ਪਰਕਾ ਵਿਵੇਕ ਨ ਹੋਨੇਕੇ ਕਾਰਣ ਭਿਨ੍ਨ