ਭਵਤੀਤਿ ਵਿਤਰ੍ਕਃ, ਤਦਾ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਜੀਵਯੋਃ ਸਹਭੂਤਹਰਿਦ੍ਰਾਸੁਧਯੋਰਿਵ ਦ੍ਵਯੋਰਪਿ ਕਰ੍ਮਪਰਿਣਾਮਾਪਤ੍ਤਿਃ . ਅਥ ਚੈਕਸ੍ਯੈਵ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਭਵਤਿ ਕਰ੍ਮਤ੍ਵਪਰਿਣਾਮਃ, ਤਤੋ ਰਾਗਾਦਿਜੀਵਾਜ੍ਞਾਨਪਰਿਣਾਮਾਦ੍ਧੇਤੋਃ ਪ੍ਰੁਥਗ੍ਭੂਤ ਏਵ ਪੁਦ੍ਗਲਕਰ੍ਮਣਃ ਪਰਿਣਾਮਃ .
ਜੀਵਸ੍ਸ ਦੁ ਕਮ੍ਮੇਣ ਯ ਸਹ ਪਰਿਣਾਮਾ ਹੁ ਹੋਂਤਿ ਰਾਗਾਦੀ . ਏਵਂ ਜੀਵੋ ਕਮ੍ਮਂ ਚ ਦੋ ਵਿ ਰਾਗਾਦਿਮਾਵਣ੍ਣਾ ..੧੩੯.. ਏਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੁ ਪਰਿਣਾਮੋ ਜਾਯਦਿ ਜੀਵਸ੍ਸ ਰਾਗਮਾਦੀਹਿਂ .
ਹੋਤਾ ਹੈ ਉਸੀਪ੍ਰਕਾਰ, ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯ ਔਰ ਜੀਵ ਦੋਨੋਂਕੇ ਕਰ੍ਮਰੂਪ ਪਰਿਣਾਮਕੀ ਆਪਤ੍ਤਿ ਆ ਜਾਵੇ . ਪਰਨ੍ਤੁ ਏਕ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਕੇ ਹੀ ਕਰ੍ਮਤ੍ਵਰੂਪ ਪਰਿਣਾਮ ਤੋ ਹੋਤਾ ਹੈ; ਇਸਲਿਯੇ ਜੀਵਕਾ ਰਾਗਾਦਿ-ਅਜ੍ਞਾਨ ਪਰਿਣਾਮ ਜੋ ਕਿ ਕਰ੍ਮਕਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤ ਹੈ ਉਸਸੇ ਭਿਨ੍ਨ ਹੀ ਪੁਦ੍ਗਲਕਰ੍ਮਕਾ ਪਰਿਣਾਮ ਹੈ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਯਦਿ ਯਹ ਮਾਨਾ ਜਾਯੇ ਕਿ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯ ਔਰ ਜੀਵਦ੍ਰਵ੍ਯ ਦੋਨੋਂ ਮਿਲਕਰ ਕਰ੍ਮਰੂਪ ਪਰਿਣਮਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਦੋਨੋਂਕੇ ਕਰ੍ਮਰੂਪ ਪਰਿਣਾਮ ਸਿਦ੍ਧ ਹੋ . ਪਰਨ੍ਤੁ ਜੀਵ ਤੋ ਕਭੀ ਭੀ ਜੜ ਕਰ੍ਮਰੂਪ ਨਹੀਂ ਪਰਿਣਮ ਸਕਤਾ; ਇਸਲਿਯੇ ਜੀਵਕਾ ਅਜ੍ਞਾਨਪਰਿਣਾਮ ਜੋ ਕਿ ਕਰ੍ਮਕਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤ ਹੈ ਉਸਸੇ ਅਲਗ ਹੀ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਕਾ ਕਰ੍ਮਪਰਿਣਾਮ ਹੈ ..੧੩੭-੧੩੮..
ਅਬ ਯਹ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਜੀਵਕਾ ਪਰਿਣਾਮ ਪੁਦ੍ਗਲਦ੍ਰਵ੍ਯਸੇ ਭਿਨ੍ਨ ਹੀ ਹੈ : —
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਜੀਵਸ੍ਯ ਤੁ ] ਯਦਿ ਜੀਵਕੇ [ਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਸਹ ] ਕ ਰ੍ਮਕੇ ਸਾਥ ਹੀ [ਰਾਗਾਦਯਃ ਪਰਿਣਾਮਾਃ ] ਰਾਗਾਦਿ ਪਰਿਣਾਮ [ਖਲੁ ਭਵਨ੍ਤਿ ] ਹੋਤੇ ਹੈਂ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਦੋਨੋਂ ਮਿਲਕਰ ਰਾਗਾਦਿਰੂਪ ਪਰਿਣਮਤੇ ਹੈਂ) ਐਸਾ ਮਾਨਾ ਜਾਯੇ [ਏਵਂ ] ਤੋ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ [ਜੀਵਃ ਕਰ੍ਮ ਚ ] ਜੀਵ ਔਰ ਕ ਰ੍ਮ [ਦ੍ਵੇ ਅਪਿ ] ਦੋਨੋਂ