(ਉਪੇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਯ ਏਵ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤਂ ਸ੍ਵਰੂਪਗੁਪ੍ਤਾ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ . ਵਿਕਲ੍ਪਜਾਲਚ੍ਯੁਤਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ- ਸ੍ਤ ਏਵ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਮ੍ਰੁਤਂ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ..੬੯..
(ਉਪਜਾਤਿ) ਏਕਸ੍ਯ ਬਦ੍ਧੋ ਨ ਤਥਾ ਪਰਸ੍ਯ ਚਿਤਿ ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਦ੍ਵਾਵਿਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤੌ . ਯਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵੇਦੀ ਚ੍ਯੁਤਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤ- ਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਖਲੁ ਚਿਚ੍ਚਿਦੇਵ ..੭੦..
ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਥ : — [ਯੇ ਏਵ ] ਜੋ [ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ] ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤਕੋ ਛੋੜਕਰ [ਸ੍ਵਰੂਪਗੁਪ੍ਤਾਃ ] (ਅਪਨੇ) ਸ੍ਵਰੂਪਮੇਂ ਗੁਪ੍ਤ ਹੋਕਰ [ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ] ਸਦਾ [ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ] ਨਿਵਾਸ ਕਰਤੇ ਹੈਂ [ਤੇ ਏਵ ] ਵੇ ਹੀ, [ਵਿਕਲ੍ਪਜਾਲਚ੍ਯੁਤਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਃ ] ਜਿਨਕਾ ਚਿਤ੍ਤ ਵਿਕਲ੍ਪਜਾਲਸੇ ਰਹਿਤ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਐਸੇ ਹੋਤੇ ਹੁਏ, [ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਅਮ੍ਰੁਤਂ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ] ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਅਮ੍ਰੁਤਕੋ ਪੀਤੇ ਹੈਂ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਜਬ ਤਕ ਕੁਛ ਭੀ ਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤ ਰਹਤਾ ਹੈ ਤਬ ਤਕ ਚਿਤ੍ਤਕਾ ਕ੍ਸ਼ੋਭ ਨਹੀਂ ਮਿਟਤਾ . ਜਬ ਨਯੋਂਕਾ ਸਬ ਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਬ ਵੀਤਰਾਗ ਦਸ਼ਾ ਹੋਕਰ ਸ੍ਵਰੂਪਕੀ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਹੋਤੀ ਹੈ, ਸ੍ਵਰੂਪਮੇਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀ ਹੈ ਔਰ ਅਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯ ਸੁਖਕਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਤਾ ਹੈ ..੬੯..
ਅਬ ੨੦ ਕਲਸ਼ੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਕਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰ੍ਣਨ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਜੋ ਐਸੇ ਸਮਸ੍ਤ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ੋਂਕੋ ਛੋੜ ਦੇਤਾ ਹੈ ਵਹ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵੇਤ੍ਤਾ (ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨੀ) ਸ੍ਵਰੂਪਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਤਾ ਹੈ : —
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਥ : — [ਬਦ੍ਧਃ ] ਜੀਵ ਕਰ੍ਮੋਂਸੇ ਬਁਧਾ ਹੁਆ ਹੈ [ਏਕਸ੍ਯ ] ਐਸਾ ਏਕ ਨਯਕਾ ਪਕ੍ਸ਼ ਹੈ ਔਰ [ਨ ਤਥਾ ] ਜੀਵ ਕਰ੍ਮੋਂਸੇ ਨਹੀਂ ਬਁਧਾ ਹੁਆ ਹੈ [ਪਰਸ੍ਯ ] ਐਸਾ ਦੂਸਰੇ ਨਯਕਾ ਪਕ੍ਸ਼ ਹੈ; [ਇਤਿ ] ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ [ਚਿਤਿ ] ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪ ਜੀਵਕੇ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮੇਂ [ਦ੍ਵਯੋਃ ] ਦੋ ਨਯੋਂਕੇ [ਦ੍ਵੌ ਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤੌ ] ਦੋ ਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤ ਹੈਂ . [ਯਃ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵੇਦੀ ਚ੍ਯੁਤਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤਃ ] ਜੋ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵੇਤ੍ਤਾ (ਵਸ੍ਤੁਸ੍ਵਰੂਪਕਾ ਜ੍ਞਾਤਾ) ਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤਰਹਿਤ ਹੈ [ਤਸ੍ਯ ] ਉਸੇ [ਨਿਤ੍ਯਂ ] ਨਿਰਨ੍ਤਰ [ਚਿਤ੍ ] ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪ ਜੀਵ [ਖਲੁ ਚਿਤ੍ ਏਵ ਅਸ੍ਤਿ ] ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪ ਹੀ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਉਸੇ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪ ਜੀਵ ਜੈਸਾ ਹੈ ਵੈਸਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰ ਅਨੁਭਵਮੇਂ ਆਤਾ ਹੈ) .