ਯਥਾ ਖਲੁ ਭਗਵਾਨ੍ਕੇਵਲੀ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਾਵਯਵਭੂਤਯੋਰ੍ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਪਕ੍ਸ਼ਯੋਃ ਵਿਸ਼੍ਵਸਾਕ੍ਸ਼ਿਤਯਾ ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਵਰੂਪਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਤੁ ਸਤਤਮੁਲ੍ਲਸਿਤਸਹਜਵਿਮਲਸਕਲਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਤਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਭੂਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਭੂਮਿਕਾਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਤਯਾ ਸਮਸ੍ਤਨਯਪਕ੍ਸ਼ਪਰਿਗ੍ਰਹਦੂਰੀਭੂਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਂਚਨਾਪਿ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਂ ਪਰਿਗ੍ਰੁਹ੍ਣਾਤਿ, ਤਥਾ ਕਿਲ ਯਃ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਾਵਯਵਭੂਤਯੋਰ੍ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਪਕ੍ਸ਼ਯੋਃ ਕ੍ਸ਼ਯੋਪਸ਼ਮ- ਵਿਜ੍ਰੁਮ੍ਭਿਤਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਕਵਿਕਲ੍ਪਪ੍ਰਤ੍ਯੁਦ੍ਗਮਨੇਪਿ ਪਰਪਰਿਗ੍ਰਹਪ੍ਰਤਿਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤੌਤ੍ਸੁਕ੍ਯਤਯਾ ਸ੍ਵਰੂਪਮੇਵ ਕੇਵਲਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਤੁ ਖਰਤਰਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿਗ੍ਰੁਹੀਤਸੁਨਿਸ੍ਤੁਸ਼ਨਿਤ੍ਯੋਦਿਤਚਿਨ੍ਮਯਸਮਯਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਤਯਾ ਤਦਾਤ੍ਵੇ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਭੂਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਕਸਮਸ੍ਤਾਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰ੍ਜਲ੍ਪਰੂਪਵਿਕਲ੍ਪਭੂਮਿਕਾਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਤਯਾ ਸਮਸ੍ਤਨਯ- ਪਕ੍ਸ਼ਪਰਿਗ੍ਰਹਦੂਰੀਭੂਤਤ੍ਵਾਤ੍ਕਂਚਨਾਪਿ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਂ ਪਰਿਗ੍ਰੁਹ੍ਣਾਤਿ, ਸ ਖਲੁ ਨਿਖਿਲਵਿਕਲ੍ਪੇਭ੍ਯਃ ਪਰਤਰਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਾਤ੍ਮਖ੍ਯਾਤਿਰੂਪੋਨੁਭੂਤਿਮਾਤ੍ਰਃ ਸਮਯਸਾਰਃ
ਹੋਤਾ ਹੁਆ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪ ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਤਾ ਹੁਆ), [ਦ੍ਵਯੋਃ ਅਪਿ ] ਦੋਨੋਂ ਹੀ [ਨਯਯੋਃ ] ਨਯੋਂਕੇ [ਭਣਿਤਂ ] ਕਥਨਕੋ [ਕੇਵਲਂ ਤੁ ] ਮਾਤ੍ਰ [ਜਾਨਾਤਿ ] ਜਾਨਤਾ ਹੀ ਹੈ, [ਤੁ ] ਪਰਨ੍ਤੁ [ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਂ ] ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਕੋ [ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਅਪਿ ] ਕਿਂਚਿਤ੍ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ [ਨ ਗ੍ਰੁਹ੍ਣਾਤਿ ] ਗ੍ਰਹਣ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ .
ਟੀਕਾ : — ਜੈਸੇ ਕੇਵਲੀ ਭਗਵਾਨ, ਵਿਸ਼੍ਵਕੇ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀਪਨਕੇ ਕਾਰਣ, ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਕੇ ਅਵਯਵਭੂਤ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਪਕ੍ਸ਼ੋਂਕੇ ਸ੍ਵਰੂਪਕੋ ਹੀ ਕੇਵਲ ਜਾਨਤੇ ਹੈਂ ਪਰਨ੍ਤੁ, ਨਿਰਨ੍ਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਸਹਜ, ਵਿਮਲ, ਸਕਲ ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਸਦਾ ਸ੍ਵਯਂ ਹੀ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨ ਹੁਏ ਹੋਨੇਸੇ, ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਕੀ ਭੂਮਿਕਾਕੀ ਅਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਤਾਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਕੀ ਭੂਮਿਕਾਕੋ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁਕਨੇਕੇ ਕਾਰਣ) ਸਮਸ੍ਤ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਕੇ ਗ੍ਰਹਣਸੇ ਦੂਰ ਹੁਏ ਹੋਨੇਸੇ, ਕਿਸੀ ਭੀ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਕੋ ਗ੍ਰਹਣ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ, ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਜੋ (ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨੀ ਆਤ੍ਮਾ), ਕ੍ਸ਼ਯੋਪਸ਼ਮਸੇ ਜੋ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਐਸੇ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਕ ਵਿਕਲ੍ਪ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੋਨੇ ਪਰ ਭੀ ਪਰਕਾ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਨੇਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਉਤ੍ਸਾਹ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤ ਹੁਆ ਹੋਨੇਸੇ, ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਕੇ ਅਵਯਵਭੂਤ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਪਕ੍ਸ਼ੋਂਕੇ ਸ੍ਵਰੂਪਕੋ ਹੀ ਕੇਵਲ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਪਰਨ੍ਤੁ, ਅਤਿ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣ ਜ੍ਞਾਨਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿਸੇ ਗ੍ਰਹਣ ਕਿਯੇ ਗਯੇ, ਨਿਰ੍ਮਲ ਨਿਤ੍ਯ-ਉਦਿਤ, ਚਿਨ੍ਮਯ ਸਮਯਸੇ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਤਾਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਚੈਤਨ੍ਯਮਯ ਆਤ੍ਮਾਕੇ ਅਨੁਭਵਨ ਦ੍ਵਾਰਾ) ਅਨੁਭਵਕੇ ਸਮਯ ਸ੍ਵਯਂ ਹੀ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨ ਹੁਆ ਹੋਨੇਸੇ, ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਕ ਸਮਸ੍ਤ ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਲ੍ਪਰੂਪ ਤਥਾ ਬਹਿਰ੍ਜਲ੍ਪਰੂਪ ਵਿਕਲ੍ਪੋਂਕੀ ਭੂਮਿਕਾਕੀ ਅਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਤਾਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਸਮਸ੍ਤ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਕੇ ਗ੍ਰਹਣਸੇ ਦੂਰ ਹੋਤਾ ਹੁਆ ਹੋਨੇਸੇ, ਕਿਸੀ ਭੀ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਕੋ ਗ੍ਰਹਣ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ, ਵਹ (ਆਤ੍ਮਾ) ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਸਮਸ੍ਤ ਵਿਕਲ੍ਪੋਂਸੇ ਅਤਿ ਪਰ, ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ, ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਾ, ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਜ੍ਯੋਤਿ, ਆਤ੍ਮਖ੍ਯਾਤਿਰੂਪ, ਅਨੁਭੂਤਿਮਾਤ੍ਰ ਸਮਯਸਾਰ ਹੈ
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਜੈਸੇ ਕੇਵਲੀ ਭਗਵਾਨ ਸਦਾ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਕੇ ਸ੍ਵਰੂਪਕੇ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ (ਜ੍ਞਾਤਾਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾ) ਹੈਂ ਉਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨੀ ਭੀ ਜਬ ਸਮਸ੍ਤ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ੋਂਸੇ ਰਹਿਤ ਹੋਕਰ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਚੈਤਨ੍ਯਮਾਤ੍ਰ ਭਾਵਕਾ ਅਨੁਭਵਨ ਕਰਤਾ ਹੈ ਤਬ ਵਹ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ਕੇ ਸ੍ਵਰੂਪਕਾ ਜ੍ਞਾਤਾ ਹੀ ਹੈ . ਯਦਿ ਏਕ ਨਯਕਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪਕ੍ਸ਼ ਗ੍ਰਹਣ ਕਿਯਾ ਜਾਯੇ ਤੋ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਕੇ ਸਾਥ ਮਿਲਾ ਹੁਆ ਰਾਗ ਹੋਤਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਯੋਜਨਵਸ਼ ਏਕ ਨਯਕੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸਕਾ ਗ੍ਰਹਣ