ਅਯਮੇਕ ਏਵ ਕੇਵਲਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਂ ਕਿਲ ਲਭਤੇ . ਯਃ ਖਲ੍ਵਖਿਲਨਯ-ਪਕ੍ਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ੁਣ੍ਣਤਯਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸਮਸ੍ਤਵਿਕਲ੍ਪਵ੍ਯਾਪਾਰਃ ਸ ਸਮਯਸਾਰਃ . ਯਤਃ ਪ੍ਰਥਮਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਾਵਸ਼੍ਟਮ੍ਭੇਨ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਭਾਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ, ਤਤਃ ਖਲ੍ਵਾਤ੍ਮਖ੍ਯਾਤਯੇ, ਪਰਖ੍ਯਾਤਿਹੇਤੂਨਖਿਲਾ ਏਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ-ਬੁਦ੍ਧੀਰਵਧਾਰ੍ਯ ਆਤ੍ਮਾਭਿਮੁਖੀਕ੍ਰੁਤਮਤਿਜ੍ਞਾਨਤਤ੍ਤ੍ਵਃ, ਤਥਾ ਨਾਨਾਵਿਧਨਯਪਕ੍ਸ਼ਾਲਮ੍ਬਨੇਨਾਨੇਕ-ਵਿਕਲ੍ਪੈਰਾਕੁਲਯਨ੍ਤੀਃ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਬੁਦ੍ਧੀਰਪ੍ਯਵਧਾਰ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਤਤ੍ਤ੍ਵਮਪ੍ਯਾਤ੍ਮਾਭਿਮੁਖੀਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਤ੍ਯਨ੍ਤਮਵਿਕਲ੍ਪੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਝਗਿਤ੍ਯੇਵ ਸ੍ਵਰਸਤ ਏਵ ਵ੍ਯਕ੍ਤੀਭਵਨ੍ਤਮਾਦਿਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਵਿਮੁਕ੍ਤਮਨਾਕੁਲਮੇਕਂ ਕੇਵਲਮਖਿਲਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯੋਪਰਿ ਤਰਨ੍ਤਮਿਵਾਖਣ੍ਡ- ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਮਯਮਨਨ੍ਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮਯਸਾਰਂ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਨੇਵਾਤ੍ਮਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਯਤੇ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਚ; ਤਤਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਸਮਯਸਾਰ ਏਵ
ਹੈ [ਸਃ ] ਵਹ [ਸਮਯਸਾਰਃ ] ਸਮਯਸਾਰ ਹੈ; [ਏਸ਼ਃ ] ਇਸੀਕੋ ( – ਸਮਯਸਾਰਕੋ ਹੀ) [ਕੇਵਲਂ ] ਕੇਵਲ [ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਮ੍ ] ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਔਰ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨ [ਇਤਿ ] ਐਸੀ [ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਮ੍ ] ਸਂਜ੍ਞਾ (ਨਾਮ) [ਲਭਤੇ ] ਮਿਲਤੀ ਹੈ . (ਨਾਮੋਂਕੇ ਭਿਨ੍ਨ ਹੋਨੇ ਪਰ ਭੀ ਵਸ੍ਤੁ ਏਕ ਹੀ ਹੈ .)
ਟੀਕਾ : — ਜੋ ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਸਮਸ੍ਤ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ੋਂਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਖਂਡਿਤ ਨ ਹੋਨੇਸੇ ਜਿਸਕਾ ਸਮਸ੍ਤ ਵਿਕਲ੍ਪੋਂਕਾ ਵ੍ਯਾਪਾਰ ਰੁਕ ਗਯਾ ਹੈ ਐਸਾ ਹੈ, ਸੋ ਸਮਯਸਾਰ ਹੈ; ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਇਸ ਏਕਕੋ ਹੀ ਕੇਵਲ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਔਰ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਕਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੈ . (ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਔਰ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨ ਸਮਯਸਾਰਸੇ ਅਲਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਏਕ ਹੀ ਹੈ .)
ਪ੍ਰਥਮ, ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਕੇ ਅਵਲਮ੍ਬਨਸੇ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਭਾਵ ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯ ਕਰਕੇ, ਔਰ ਫਿ ਰ ਆਤ੍ਮਾਕੀ ਪ੍ਰਗਟ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਕੇ ਲਿਯੇ, ਪਰ ਪਦਾਰ੍ਥਕੀ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਕੀ ਕਾਰਣਭੂਤ ਜੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਔਰ ਮਨਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨ ਬੁਦ੍ਧਿਯਾਁ ਉਨ ਸਬਕੋ ਮਰ੍ਯਾਦਾਮੇਂ ਲਾਕਰ ਜਿਸਨੇ ਮਤਿਜ੍ਞਾਨ – ਤਤ੍ਤ੍ਵਕੋ ( – ਮਤਿਜ੍ਞਾਨਕੇ ਸ੍ਵਰੂਪਕੋ) ਆਤ੍ਮਸਨ੍ਮੁਖ ਕਿਯਾ ਹੈ ਐਸਾ, ਤਥਾ ਜੋ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰਕੇ ਨਯਪਕ੍ਸ਼ੋਂਕੇ ਆਲਮ੍ਬਨਸੇ ਹੋਨੇਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਵਿਕਲ੍ਪੋਂਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਆਕੁਲਤਾ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਕਰਨੇਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਕੀ ਬੁਦ੍ਧਿਯੋਂਕੋ ਭੀ ਮਰ੍ਯਾਦਾਮੇਂ ਲਾਕਰ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨ- ਤਤ੍ਤ੍ਵਕੋ ਭੀ ਆਤ੍ਮਸਨ੍ਮੁਖ ਕਰਤਾ ਹੁਆ, ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ਵਿਕਲ੍ਪਰਹਿਤ ਹੋਕਰ, ਤਤ੍ਕਾਲ ਨਿਜ ਰਸਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਨੇਵਾਲੇ, ਆਦਿ-ਮਧ੍ਯ-ਅਨ੍ਤਸੇ ਰਹਿਤ, ਅਨਾਕੁਲ, ਕੇਵਲ ਏਕ, ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣ ਹੀ ਵਿਸ਼੍ਵ ਪਰ ਮਾਨੋਂ ਤੈਰਤਾ ਹੋ ਐਸੇ ਅਖਣ੍ਡ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਮਯ, ਅਨਨ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨ, ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਰੂਪ ਸਮਯਸਾਰਕਾ ਜਬ ਆਤ੍ਮਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਤਾ ਹੈ ਉਸੀਸਮਯ ਆਤ੍ਮਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤਯਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਤਾ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਉਸਕੀ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਕੀ ਜਾਤੀ ਹੈ) ਔਰ ਜ੍ਞਾਤ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ ਸਮਯਸਾਰ ਹੀ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਔਰ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨ ਹੈ
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਆਤ੍ਮਾਕੋ ਪਹਲੇ ਆਗਮਜ੍ਞਾਨਸੇ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪ ਨਿਸ਼੍ਚਯ ਕਰਕੇ ਫਿ ਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬੁਦ੍ਧਿਰੂਪ ਮਤਿਜ੍ਞਾਨਕੋ ਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਮੇਂ ਹੀ ਮਿਲਾਕਰ, ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਰੂਪੀ ਨਯੋਂਕੇ ਵਿਕਲ੍ਪੋਂਕੋ ਮਿਟਾਕਰ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਕੋ ਭੀ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਕਰਕੇ, ਏਕ ਅਖਣ੍ਡ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਕਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਹੀ ‘ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਔਰ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨ’ਕੇ