(ਉਪਜਾਤਿ) ਹੇਤੁਸ੍ਵਭਾਵਾਨੁਭਵਾਸ਼੍ਰਯਾਣਾਂ ਸਦਾਪ੍ਯਭੇਦਾਨ੍ਨ ਹਿ ਕਰ੍ਮਭੇਦਃ . ਤਦ੍ਬਨ੍ਧਮਾਰ੍ਗਾਸ਼੍ਰਿਤਮੇਕਮਿਸ਼੍ਟਂ ਸ੍ਵਯਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਖਲੁ ਬਨ੍ਧਹੇਤੁਃ ..੧੦੨..
ਸੋਵਣ੍ਣਿਯਂ ਪਿ ਣਿਯਲਂ ਬਂਧਦਿ ਕਾਲਾਯਸਂ ਪਿ ਜਹ ਪੁਰਿਸਂ .
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਥ : — [ਹੇਤੁ-ਸ੍ਵਭਾਵ-ਅਨੁਭਵ-ਆਸ਼੍ਰਯਾਣਾਂ ] ਹੇਤੁ, ਸ੍ਵਭਾਵ, ਅਨੁਭਵ ਔਰ ਆਸ਼੍ਰਯ — ਇਨ ਚਾਰੋਂਕਾ [ਸਦਾ ਅਪਿ ] ਸਦਾ ਹੀ [ਅਭੇਦਾਤ੍ ] ਅਭੇਦ ਹੋਨੇਸੇ [ਨ ਹਿ ਕ ਰ੍ਮਭੇਦਃ ] ਕ ਰ੍ਮਮੇਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸੇ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਹੈ; [ਤਦ੍ ਸਮਸ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਂ ] ਇਸਲਿਯੇ, ਸਮਸ੍ਤ ਕ ਰ੍ਮ ਸ੍ਵਯਂ [ਖਲੁ ] ਨਿਸ਼੍ਚਯਸੇ [ਬਨ੍ਧਮਾਰ੍ਗ-ਆਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ] ਬਂਧਮਾਰ੍ਗਕੇ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਹੈ ਔਰ [ਬਨ੍ਧਹੇਤੁਃ ] ਬਂਧਕਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਅਤਃ [ਏਕ ਮ੍ ਇਸ਼੍ਟਂ ] ਕ ਰ੍ਮ ਏਕ ਹੀ ਮਾਨਾ ਗਯਾ ਹੈ — ਉਸੇ ਏਕ ਹੀ ਮਾਨਨਾ ਯੋਗ੍ਯ ਹੈ .੧੦੨.
ਅਬ ਯਹ ਸਿਦ੍ਧ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਕਿ — (ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭ) ਦੋਨੋਂ ਕਰ੍ਮ ਅਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਯਾ (ਬਿਨਾ ਕਿਸੀ ਅਨ੍ਤਰਕੇ) ਬਨ੍ਧਕੇ ਕਾਰਣ ਹੈਂ : —
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਯਥਾ ] ਜੈਸੇ [ਸੌਵਰ੍ਣਿਕ ਮ੍ ] ਸੋਨੇਕੀ [ਨਿਗਲਂ ] ਬੇੜੀ [ਅਪਿ ] ਭੀ [ਪੁਰੁਸ਼ਮ੍ ] ਪੁਰੁਸ਼ਕੋ [ਬਧ੍ਨਾਤਿ ] ਬਾਂਁਧਤੀ ਹੈ ਔਰ [ਕਾਲਾਯਸਮ੍ ] ਲੋਹੇਕੀ [ਅਪਿ ] ਭੀ ਬਾਁਧਤੀ ਹੈ, [ਏਵਂ ] ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ [ਸ਼ੁਭਮ੍ ਵਾ ਅਸ਼ੁਭਮ੍ ] ਸ਼ੁਭ ਤਥਾ ਅਸ਼ੁਭ [ਕ੍ਰੁਤਂ ਕ ਰ੍ਮ ] ਕਿਯਾ ਹੁਆ ਕ ਰ੍ਮ [ਜੀਵਂ ] ਜੀਵਕੋ [ਬਧ੍ਨਾਤਿ ] (ਅਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਯਾ) ਬਾਁਧਤਾ ਹੈ .
ਟੀਕਾ : — ਜੈਸੇ ਸੋਨੇਕੀ ਔਰ ਲੋਹੇਕੀ ਬੇੜੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੀ ਭੀ ਅਨ੍ਤਰਕੇ ਪੁਰੁਸ਼ਕੋ ਬਾਁਧਤੀ ਹੈ,