ਯਃ ਖਲੁ ਰਕ੍ਤੋਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਕਰ੍ਮ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍ ਵਿਰਕ੍ਤ ਏਵ ਮੁਚ੍ਯੇਤੇਤ੍ਯਯਮਾਗਮਃ ਸ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਰਕ੍ਤਤ੍ਵਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਵਾਚ੍ਛੁਭਮਸ਼ੁਭਮੁਭਯਂ ਕਰ੍ਮਾਵਿਸ਼ੇਸ਼ੇਣ ਬਨ੍ਧਹੇਤੁਂ ਸਾਧਯਤਿ, ਤਦੁਭਯਮਪਿ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ੇਧਯਤਿ ਚ . ਬੁਰੀ ਜਾਨਕਰ ਉਨਕੇ ਸਾਥ ਰਾਗ ਤਥਾ ਸਂਸਰ੍ਗ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਹਾਥੀਕੋ ਪਕੜਨੇਕੇ ਲਿਯੇ ਹਥਿਨੀ ਰਖੀ ਜਾਤੀ ਹੈ; ਹਾਥੀ ਕਾਮਾਨ੍ਧ ਹੋਤਾ ਹੁਆ ਉਸ ਹਥਿਨੀਰੂਪ ਕੁਟ੍ਟਨੀਕੇ ਸਾਥ ਰਾਗ ਤਥਾ ਸਂਸਰ੍ਗ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ ਵਹ ਪਕੜਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਔਰ ਪਰਾਧੀਨ ਹੋਕਰ ਦੁਃਖ ਭੋਗਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਥੀ ਚਤੁਰ ਹੋਤਾ ਹੈ ਵਹ ਉਸ ਹਥਿਨੀਕੇ ਸਾਥ ਰਾਗ ਤਥਾ ਸਂਸਰ੍ਗ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ; ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਅਜ੍ਞਾਨੀ ਜੀਵ ਕਰ੍ਮਪ੍ਰਕ੍ਰੁਤਿਕੋ ਅਚ੍ਛਾ ਸਮਝਕਰ ਉਸਕੇ ਸਾਥ ਰਾਗ ਤਥਾ ਸਂਸਰ੍ਗ ਕਰਤੇ ਹੈਂ, ਇਸਲਿਯੇ ਵੇ ਬਨ੍ਧਮੇਂ ਪੜਕਰ ਪਰਾਧੀਨ ਬਨਕਰ ਸਂਸਾਰਕੇ ਦੁਃਖ ਭੋਗਤੇ ਹੈਂ, ਔਰ ਜੋ ਜ੍ਞਾਨੀ ਹੋਤਾ ਹੈ ਵਹ ਉਸਕੇ ਸਾਥ ਕਭੀ ਭੀ ਰਾਗ ਤਥਾ ਸਂਸਰ੍ਗ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ ..੧੪੮-੧੪੯..
ਅਬ, ਆਗਮਸੇ ਯਹ ਸਿਦ੍ਧ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਦੋਨੋਂ ਕਰ੍ਮ ਬਨ੍ਧਕੇ ਕਾਰਣ ਹੈਂ ਔਰ ਨਿਸ਼ੇਧ੍ਯ ਹੈਂ : —
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਰਕ੍ਤਃ ਜੀਵਃ ] ਰਾਗੀ ਜੀਵ [ਕ ਰ੍ਮ ] ਕ ਰ੍ਮ [ਬਧ੍ਨਾਤਿ ] ਬਾਁਧਤਾ ਹੈ ਔਰ [ਵਿਰਾਗਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ] ਵੈਰਾਗ੍ਯਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਜੀਵ [ਮੁਚ੍ਯਤੇ ] ਕ ਰ੍ਮਸੇ ਛੂਟਤਾ ਹੈ — [ਏਸ਼ਃ ] ਯਹ [ਜਿਨੋਪਦੇਸ਼ਃ ] ਜਿਨੇਨ੍ਦ੍ਰਭਗਵਾਨਕਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ; [ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ] ਇਸਲਿਯੇ (ਹੇ ਭਵ੍ਯ ਜੀਵ !) ਤੂ [ਕ ਰ੍ਮਸੁ ] ਕ ਰ੍ਮੋਂਮੇਂ [ਮਾ ਰਜ੍ਯਸ੍ਵ ] ਪ੍ਰੀਤਿ – ਰਾਗ ਮਤ ਕ ਰ .
ਟੀਕਾ : — ‘‘ਰਕ੍ਤ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਰਾਗੀ ਅਵਸ਼੍ਯ ਕਰ੍ਮ ਬਾਁਧਤਾ ਹੈ, ਔਰ ਵਿਰਕ੍ਤ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਵਿਰਾਗੀ ਹੀ ਕਰ੍ਮਸੇ ਛੂਟਤਾ ਹੈ’’ ਐਸਾ ਜੋ ਯਹ ਆਗਮਵਚਨ ਹੈ ਸੋ, ਸਾਮਾਨ੍ਯਤਯਾ ਰਾਗੀਪਨਕੀ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਕੇ ਕਾਰਣ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭ ਦੋਨੋਂ ਕਰ੍ਮੋਂਕੋ ਅਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਯਾ ਬਨ੍ਧਕੇ ਕਾਰਣਰੂਪ ਸਿਦ੍ਧ ਕਰਤਾ ਹੈ ਔਰ ਇਸਲਿਯੇ ਦੋਨੋਂ ਕਰ੍ਮੋਂਕਾ
੨੪੨