(ਸ੍ਵਾਗਤਾ) ਕਰ੍ਮ ਸਰ੍ਵਮਪਿ ਸਰ੍ਵਵਿਦੋ ਯਦ੍ ਬਨ੍ਧਸਾਧਨਮੁਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸ਼ਾਤ੍ . ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਮਪਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਿਦ੍ਧਂ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਵਿਹਿਤਂ ਸ਼ਿਵਹੇਤੁਃ ..੧੦੩..
ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤੇ ਨੈਸ਼੍ਕਰ੍ਮ੍ਯੇ ਨ ਖਲੁ ਮੁਨਯਃ ਸਨ੍ਤ੍ਯਸ਼ਰਣਾਃ .
ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਪਰਮਮਮ੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਰਤਾਃ ..੧੦੪..
ਇਸੀ ਅਰ੍ਥਕਾ ਕਲਸ਼ਰੂਪ ਕਾਵ੍ਯ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਥ : — [ਯਦ੍ ] ਕ੍ਯੋਂਕਿ [ਸਰ੍ਵਵਿਦਃ ] ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਦੇਵ [ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਪਿ ਕ ਰ੍ਮ ] ਸਮਸ੍ਤ (ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭ) ਕ ਰ੍ਮਕੋ [ਅਵਿਸ਼ੇਸ਼ਾਤ੍ ] ਅਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਯਾ [ਬਨ੍ਧਸਾਧਨਮ੍ ] ਬਂਧਕਾ ਸਾਧਨ (ਕਾਰਣ) [ਉਸ਼ਨ੍ਤਿ ] ਕ ਹਤੇ ਹੈਂ, [ਤੇਨ ] ਇਸਲਿਯੇ (ਯਹ ਸਿਦ੍ਧ ਹੁਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ) [ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਪਿ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਿਦ੍ਧਂ ] ਸਮਸ੍ਤ ਕ ਰ੍ਮਕਾ ਨਿਸ਼ੇਧ ਕਿਯਾ ਹੈ ਔਰ [ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਏਵ ਸ਼ਿਵਹੇਤੁਃ ਵਿਹਿਤਂ ] ਜ੍ਞਾਨਕੋ ਹੀ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾ ਕਾਰਣ ਕਹਾ ਹੈ .੧੦੩.
ਜਬ ਕਿ ਸਮਸ੍ਤ ਕਰ੍ਮੋਂਕਾ ਨਿਸ਼ੇਧ ਕਰ ਦਿਯਾ ਗਯਾ ਹੈ ਤਬ ਫਿ ਰ ਮੁਨਿਯੋਂਕੋ ਕਿਸਕੀ ਸ਼ਰਣ ਰਹੀ ਸੋ ਅਬ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਥ : — [ਸੁਕ੍ਰੁਤਦੁਰਿਤੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ ਰ੍ਮਣਿ ਕਿ ਲ ਨਿਸ਼ਿਦ੍ਧੇ ] ਸ਼ੁਭ ਆਚਰਣਰੂਪ ਕ ਰ੍ਮ ਔਰ ਅਸ਼ੁਭ ਆਚਰਣਰੂਪ ਕ ਰ੍ਮ — ਐਸੇ ਸਮਸ੍ਤ ਕ ਰ੍ਮਕਾ ਨਿਸ਼ੇਧ ਕ ਰ ਦੇਨੇ ਪਰ ਔਰ [ਨੈਸ਼੍ਕ ਰ੍ਮ੍ਯੇ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤੇ ] ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਨਿਸ਼੍ਕ ਰ੍ਮ (ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ) ਅਵਸ੍ਥਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨ ਹੋਨੇ ਪਰ [ਮੁਨਯਃ ਖਲੁ ਅਸ਼ਰਣਾਃ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ] ਮੁਨਿਜਨ ਕ ਹੀਂ ਅਸ਼ਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈਂ; [ਤਦਾ ] (ਕ੍ਯੋਂਕਿ) ਜਬ ਨਿਸ਼੍ਕ ਰ੍ਮ ਅਵਸ੍ਥਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤਬ [ਜ੍ਞਾਨੇ ਪ੍ਰਤਿਚਰਿਤਮ੍ ਜ੍ਞਾਨਂ ਹਿ ] ਜ੍ਞਾਨਮੇਂ ਆਚਰਣ ਕ ਰਤਾ ਹੁਆ — ਰਮਣ ਕ ਰਤਾ ਹੁਆ — ਪਰਿਣਮਨ ਕਰਤਾ ਹੁਆ ਜ੍ਞਾਨ ਹੀ [ਏਸ਼ਾਂ ] ਉਨ ਮੁਨਿਯੋਂਕੋ [ਸ਼ਰਣਂ ] ਸ਼ਰਣ ਹੈ; [ਏਤੇ ] ਵੇ [ਤਤ੍ਰ ਨਿਰਤਾਃ ] ਉਸ ਜ੍ਞਾਨਮੇਂ ਲੀਨ ਹੋਤੇ ਹੁਏ [ਪਰਮਮ੍ ਅਮ੍ਰੁਤਂ ] ਪਰਮ ਅਮ੍ਰੁਤਕਾ [ਸ੍ਵਯਂ ] ਸ੍ਵਯਂ [ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ] ਅਨੁਭਵ ਕਰਤੇ ਹੈਂ — ਸ੍ਵਾਦ ਲੇਤੇ ਹੈਂ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਕਿਸੀਕੋ ਯਹ ਸ਼ਂਕਾ ਹੋ ਸਕਤੀ ਹੈ ਕਿ — ਜਬ ਸੁਕ੍ਰੁਤ ਔਰ ਦੁਸ਼੍ਕ੍ਰੁਤ — ਦੋਨੋਂਕਾ ਨਿਸ਼ੇਧ ਕਰ ਦਿਯਾ ਗਯਾ ਹੈ ਤਬ ਫਿ ਰ ਮੁਨਿਯੋਂਕੋ ਕੁਛ ਭੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਤਾ, ਇਸਲਿਯੇ ਵੇ ਕਿਸਕੇ