ਮੋਕ੍ਸ਼ਹੇਤੁਃ ਕਿਲ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਚਾਰਿਤ੍ਰਾਣਿ . ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤੁ ਜੀਵਾਦਿਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਭਵਨਮ੍ . ਜੀਵਾਦਿਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਭਵਨਂ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ . ਰਾਗਾਦਿਪਰਿਹਰਣਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਭਵਨਂ ਚਾਰਿਤ੍ਰਮ੍ . ਤਦੇਵਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਚਾਰਿਤ੍ਰਾਣ੍ਯੇਕਮੇਵ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਭਵਨਮਾਯਾਤਮ੍ . ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਪਰਮਾਰ੍ਥਮੋਕ੍ਸ਼ਹੇਤੁਃ . ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸ਼ੁਭ ਕਰ੍ਮੋਂਕਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕੇ ਹੇਤੁਕੇ ਰੂਪਮੇਂ ਆਸ਼੍ਰਯ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ..੧੫੪..
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਜੀਵਾਦਿਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨਂ ] ਜੀਵਾਦਿ ਪਦਾਰ੍ਥੋਂਕਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨ [ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਂ ] ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵ ਹੈ, [ਤੇਸ਼ਾਂ ਅਧਿਗਮਃ ] ਉਨ ਜੀਵਾਦਿ ਪਦਾਰ੍ਥੋਂਕਾ ਅਧਿਗਮ [ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ] ਜ੍ਞਾਨ ਹੈ ਔਰ [ਰਾਗਾਦਿਪਰਿਹਰਣਂ ] ਰਾਗਾਦਿਕਾ ਤ੍ਯਾਗ [ਚਰਣਂ ] ਚਾਰਿਤ੍ਰ ਹੈ; — [ਏਸ਼ਃ ਤੁ ] ਯਹੀ [ਮੋਕ੍ਸ਼ਪਥਃ ] ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾ ਮਾਰ੍ਗ ਹੈ .
ਟੀਕਾ : — ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾ ਕਾਰਣ ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ-ਜ੍ਞਾਨ-ਚਾਰਿਤ੍ਰ ਹੈ . ਉਸਮੇਂ, ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਤੋ ਜੀਵਾਦਿ ਪਦਾਰ੍ਥੋਂਕੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨਸ੍ਵਭਾਵਰੂਪ ਜ੍ਞਾਨਕਾ ਹੋਨਾ – ਪਰਿਣਮਨ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਜੀਵਾਦਿ ਪਦਾਰ੍ਥੋਂਕੇ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਭਾਵਰੂਪ ਜ੍ਞਾਨਕਾ ਹੋਨਾ — ਪਰਿਣਮਨ ਕਰਨਾ ਸੋ ਜ੍ਞਾਨ ਹੈ; ਰਾਗਾਦਿਕੇ ਤ੍ਯਾਗਸ੍ਵਭਾਵਰੂਪ ਜ੍ਞਾਨਕਾ ਹੋਨਾ — ਪਰਿਣਮਨ ਕਰਨਾ ਸੋ ਚਾਰਿਤ੍ਰ ਹੈ . ਅਤਃ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਯਹ ਫਲਿਤ ਹੁਆ ਕਿ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ-ਜ੍ਞਾਨ- ਚਾਰਿਤ੍ਰ ਯੇ ਤੀਨੋਂ ਏਕ ਜ੍ਞਾਨਕਾ ਹੀ ਭਵਨ ( – ਪਰਿਣਮਨ) ਹੈ . ਇਸਲਿਯੇ ਜ੍ਞਾਨ ਹੀ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾ ਪਰਮਾਰ੍ਥ (ਵਾਸ੍ਤਵਿਕ) ਕਾਰਣ ਹੈ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸ੍ਵਰੂਪ ਜ੍ਞਾਨ ਹੀ ਹੈ . ਔਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਰਣਮੇਂ ਜ੍ਞਾਨਕੋ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਕੇ ਵਿਵੇਚਨ ਕਿਯਾ ਹੈ . ਇਸਲਿਯੇ ‘ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ, ਜ੍ਞਾਨ ਔਰ ਚਾਰਿਤ੍ਰ — ਇਨ ਤੀਨੋਂ ਸ੍ਵਰੂਪ ਜ੍ਞਾਨ ਹੀ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ’ ਯਹ ਕਹਕਰ ਜ੍ਞਾਨਕੋ ਹੀ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾ ਕਾਰਣ ਕਹਾ ਹੈ . ਜ੍ਞਾਨ ਹੈ ਵਹ ਅਭੇਦ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਾਮੇਂ