ਪਕ੍ਕੇ ਫਲਮ੍ਹਿ ਪਡਿਏ ਜਹ ਣ ਫਲਂ ਬਜ੍ਝਏ ਪੁਣੋ ਵਿਂਟੇ . ਜੀਵਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਭਾਵੇ ਪਡਿਏ ਣ ਪੁਣੋਦਯਮੁਵੇਦਿ ..੧੬੮..
ਯਥਾ ਖਲੁ ਪਕ੍ਵਂ ਫਲਂ ਵ੍ਰੁਨ੍ਤਾਤ੍ਸਕ੍ਰੁਦ੍ਵਿਸ਼੍ਲਿਸ਼੍ਟਂ ਸਤ੍ ਨ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਰੁਨ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮੁਪੈਤਿ, ਤਥਾ ਕ ਰ੍ਮੋਦਯਜੋ ਭਾਵੋ ਜੀਵਭਾਵਾਤ੍ਸਕ੍ਰੁ ਦ੍ਵਿਸ਼੍ਲਿਸ਼੍ਟਃ ਸਨ੍ ਨ ਪੁਨਰ੍ਜੀਵਭਾਵਮੁਪੈਤਿ . ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਨਮਯੋ ਰਾਗਾਦ੍ਯਸਂਕੀਰ੍ਣੋ ਭਾਵਃ ਸਮ੍ਭਵਤਿ . ਸਾਥ ਅਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਜ੍ਞਾਨਮਯ ਭਾਵ ਬਨ੍ਧਕਾ ਕਰ੍ਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, — ਯਹ ਨਿਯਮ ਹੈ ..੧੬੭..
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਯਥਾ ] ਜੈਸੇ [ਪਕ੍ਵੇ ਫਲੇ ] ਪਕੇ ਹੁਏ ਫਲਕੇ [ਪਤਿਤੇ ] ਗਿਰਨੇ ਪਰ [ਪੁਨਃ ] ਫਿ ਰਸੇ [ਫਲਂ ] ਵਹ ਫਲ [ਵ੍ਰੁਨ੍ਤੈਃ ] ਉਸ ਡਣ੍ਠਲਕੇ ਸਾਥ [ਨ ਬਧ੍ਯਤੇ ] ਨਹੀਂ ਜੁੜਤਾ, ਉਸੀਪ੍ਰਕਾਰ [ਜੀਵਸ੍ਯ ] ਜੀਵਕੇ [ਕ ਰ੍ਮਭਾਵੇ ] ਕ ਰ੍ਮਭਾਵ [ਪਤਿਤੇ ] ਖਿਰ ਜਾਨੇ ਪਰ ਵਹ [ਪੁਨਃ ] ਫਿ ਰਸੇ [ਉਦਯਮ੍ ਨ ਉਪੈਤਿ ] ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਵਹ ਕਰ੍ਮਭਾਵ ਜੀਵਕੇ ਸਾਥ ਪੁਨਃ ਨਹੀਂ ਜੁੜਤਾ) .
ਟੀਕਾ : — ਜੈਸੇ ਪਕਾ ਹੁਆ ਫਲ ਏਕ ਬਾਰ ਡਣ੍ਠਲਸੇ ਗਿਰ ਜਾਨੇ ਪਰ ਫਿ ਰ ਵਹ ਉਸਕੇ ਸਾਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ, ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਕਰ੍ਮੋਦਯਸੇ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੋਨੇਵਾਲਾ ਭਾਵ ਜੀਵਭਾਵਸੇ ਏਕ ਬਾਰ ਅਲਗ ਹੋਨੇ ਪਰ ਫਿ ਰ ਜੀਵਭਾਵਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਰਾਗਾਦਿਕੇ ਸਾਥ ਨ ਮਿਲਾ ਹੁਆ ਜ੍ਞਾਨਮਯ ਭਾਵ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੋਤਾ ਹੈ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਯਦਿ ਜ੍ਞਾਨ ਏਕ ਬਾਰ (ਅਪ੍ਰਤਿਪਾਤੀ ਭਾਵਸੇ) ਰਾਗਾਦਿਕਸੇ ਭਿਨ੍ਨ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋ ਤੋ ਵਹ ਪੁਨਃ ਕਭੀ ਭੀ ਰਾਗਾਦਿਕੇ ਸਾਥ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੁਆ, ਰਾਗਾਦਿਕੇ ਸਾਥ ਨ ਮਿਲਾ ਹੁਆ ਜ੍ਞਾਨਮਯ ਭਾਵ ਸਦਾ ਰਹਤਾ ਹੈ . ਫਿ ਰ ਜੀਵ ਅਸ੍ਥਿਰਤਾਰੂਪਸੇ ਰਾਗਾਦਿਮੇਂ ਯੁਕ੍ਤ ਹੋਤਾ ਹੈ ਵਹ ਨਿਸ਼੍ਚਯਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿਸੇ ਯੁਕ੍ਤਤਾ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਔਰ ਉਸਕੇ ਜੋ ਅਲ੍ਪ ਬਨ੍ਧ ਹੋਤਾ ਹੈ ਵਹ ਭੀ ਨਿਸ਼੍ਚਯਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿਸੇ ਬਨ੍ਧ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਅਬਦ੍ਧਸ੍ਪ੍ਰੁਸ਼੍ਟਰੂਪਸੇ ਪਰਿਣਮਨ ਨਿਰਨ੍ਤਰ ਵਰ੍ਤਤਾ ਹੀ ਰਹਤਾ ਹੈ . ਤਥਾ ਉਸੇ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਕੇ ਸਾਥ ਰਹਨੇਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਤਿਯੋਂਕਾ ਬਨ੍ਧ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਔਰ ਅਨ੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਤਿਯਾਁ ਸਾਮਾਨ੍ਯ ਸਂਸਾਰਕਾ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਮੂਲਸੇ
੨੬੬