ਯੇ ਖਲੁ ਪੂਰ੍ਵਮਜ੍ਞਾਨੇਨ ਬਦ੍ਧਾ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਾਵਿਰਤਿਕਸ਼ਾਯਯੋਗਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਃ, ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਨ੍ਤਰਭੂਤਾ ਅਚੇਤਨਪੁਦ੍ਗਲਪਰਿਣਾਮਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰੁਥ੍ਵੀਪਿਣ੍ਡਸਮਾਨਾਃ . ਤੇ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇਪਿ- ਸ੍ਵਭਾਵਤ ਏਵ ਕਾਰ੍ਮਾਣਸ਼ਰੀਰੇਣੈਵ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧਾਃ, ਨ ਤੁ ਜੀਵੇਨ . ਅਤਃ ਸ੍ਵਭਾਵਸਿਦ੍ਧ ਏਵ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵਾਭਾਵੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਃ .
ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਤ ਏਵ ਭਿਨ੍ਨਃ .
ਨਿਰਾਸ੍ਰਵੋ ਜ੍ਞਾਯਕ ਏਕ ਏਵ ..੧੧੫..
[ਕ ਰ੍ਮਸ਼ਰੀਰੇਣ ] (ਮਾਤ੍ਰ) ਕਾਰ੍ਮਣ ਸ਼ਰੀਰਕੇ ਸਾਥ [ਬਦ੍ਧਾਃ ] ਬਁਧੇ ਹੁਏ ਹੈਂ .
ਟੀਕਾ : — ਜੋ ਪਹਲੇ ਅਜ੍ਞਾਨਸੇ ਬਁਧੇ ਹੁਏ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵ, ਅਵਿਰਤਿ, ਕਸ਼ਾਯ ਔਰ ਯੋਗਰੂਪ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵਭੂਤ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯ ਹੈਂ, ਵੇ ਅਨ੍ਯਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯ ਅਚੇਤਨ ਪੁਦ੍ਗਲਪਰਿਣਾਮਵਾਲੇ ਹੈਂ, ਇਸਲਿਯੇ ਜ੍ਞਾਨੀਕੇ ਲਿਯੇ ਮਿਟ੍ਟੀਕੇ ਢੇਲੇਕੇ ਸਮਾਨ ਹੈਂ ( – ਜੈਸੇ ਮਿਟ੍ਟੀ ਆਦਿ ਪੁਦ੍ਗਲਸ੍ਕਨ੍ਧ ਹੈਂ ਵੈਸੇ ਹੀ ਯਹ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯ ਹੈਂ); ਵੇ ਤੋ ਸਮਸ੍ਤ ਹੀ, ਸ੍ਵਭਾਵਸੇ ਹੀ ਮਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਮਣ ਸ਼ਰੀਰਕੇ ਸਾਥ ਬਁਧੇ ਹੁਏ ਹੈਂ — ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਯੁਕ੍ਤ ਹੈਂ, ਜੀਵਕੇ ਸਾਥ ਨਹੀਂ; ਇਸਲਿਯੇ ਜ੍ਞਾਨੀਕੇ ਸ੍ਵਭਾਵਸੇ ਹੀ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵਕਾ ਅਭਾਵ ਸਿਦ੍ਧ ਹੈ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਜ੍ਞਾਨੀਕੇ ਜੋ ਪਹਲੇ ਅਜ੍ਞਾਨਦਸ਼ਾਮੇਂ ਬਁਧੇ ਹੁਏ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵਭੂਤ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯ ਹੈਂ ਵੇ ਤੋ ਮਿਟ੍ਟੀਕੇ ਢੇਲੇਕੀ ਭਾਁਤਿ ਪੁਦ੍ਗਲਮਯ ਹੈਂ, ਇਸਲਿਯੇ ਵੇ ਸ੍ਵਭਾਵਸੇ ਹੀ ਅਮੂਰ੍ਤਿਕ ਚੈਤਨ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪ ਜੀਵਸੇ ਭਿਨ੍ਨ ਹੈਂ . ਉਨਕਾ ਬਨ੍ਧ ਅਥਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧ ਪੁਦ੍ਗਲਮਯ ਕਾਰ੍ਮਣਸ਼ਰੀਰਕੇ ਸਾਥ ਹੀ ਹੈ, ਚਿਨ੍ਮਯ ਜੀਵਕੇ ਸਾਥ ਨਹੀਂ . ਇਸਲਿਯੇ ਜ੍ਞਾਨੀਕੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵਕਾ ਅਭਾਵ ਤੋ ਸ੍ਵਭਾਵਸੇ ਹੀ ਹੈ . (ਔਰ ਜ੍ਞਾਨੀਕੇ ਭਾਵਾਸ੍ਰਵਕਾ ਅਭਾਵ ਹੋਨੇਸੇ, ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵ ਨਵੀਨ ਕਰ੍ਮੋਂਕੇ ਆਸ੍ਰਵਣਕੇ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ, ਇਸਲਿਯੇ ਇਸ ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿਸੇ ਭੀ ਜ੍ਞਾਨੀਕੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵਕਾ ਅਭਾਵ ਹੈ .)..੧੬੯..
ਅਬ ਇਸੀ ਅਰ੍ਥਕਾ ਕਲਸ਼ਰੂਪ ਕਾਵ੍ਯ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਥ : — [ਭਾਵਾਸ੍ਰਵ-ਅਭਾਵਮ੍ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਃ ] ਭਾਵਾਸ੍ਰਵੋਂਕੇ ਅਭਾਵਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਔਰ [ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਤਃ ਏਵ ਭਿਨ੍ਨਃ ] ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਸ੍ਰਵੋਂਸੇ ਤੋ ਸ੍ਵਭਾਵਸੇ ਹੀ ਭਿਨ੍ਨ [ਅਯਂ ਜ੍ਞਾਨੀ ] ਯਹ ਜ੍ਞਾਨੀ — [ਸਦਾ ਜ੍ਞਾਨਮਯ-ਏਕ -ਭਾਵਃ ] ਜੋ ਕਿ ਸਦਾ ਏਕ ਜ੍ਞਾਨਮਯ ਭਾਵਵਾਲਾ ਹੈ — [ਨਿਰਾਸ੍ਰਵਃ ] ਨਿਰਾਸ੍ਰਵ ਹੀ ਹੈ, [ਏਕ : ਜ੍ਞਾਯਕ : ਏਵ ] ਮਾਤ੍ਰ ਏਕ ਜ੍ਞਾਯਕ ਹੀ ਹੈ .
੨੬੮