ਜਮ੍ਹਾ ਦੁ ਜਹਣ੍ਣਾਦੋ ਣਾਣਗੁਣਾਦੋ ਪੁਣੋ ਵਿ ਪਰਿਣਮਦਿ .
ਜ੍ਞਾਨਗੁਣਸ੍ਯ ਹਿ ਯਾਵਜ੍ਜਘਨ੍ਯੋ ਭਾਵਃ ਤਾਵਤ੍ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਵਿਪਰਿਣਾਮਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰਨ੍ਯ- ਤਯਾਸ੍ਤਿ ਪਰਿਣਾਮਃ . ਸ ਤੁ, ਯਥਾਖ੍ਯਾਤਚਾਰਿਤ੍ਰਾਵਸ੍ਥਾਯਾ ਅਧਸ੍ਤਾਦਵਸ਼੍ਯਮ੍ਭਾਵਿਰਾਗਸਦ੍ਭਾਵਾਤ੍, ਬਨ੍ਧਹੇਤੁਰੇਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ .
ਏਵਂ ਸਤਿ ਕਥਂ ਜ੍ਞਾਨੀ ਨਿਰਾਸ੍ਰਵ ਇਤਿ ਚੇਤ੍ —
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਤੁ ] ਕ੍ਯੋਂਕਿ [ਜ੍ਞਾਨਗੁਣਃ ] ਜ੍ਞਾਨਗੁਣ, [ਜਘਨ੍ਯਾਤ੍ ਜ੍ਞਾਨਗੁਣਾਤ੍ ] ਜਘਨ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਗੁਣਕੇ ਕਾਰਣ [ਪੁਨਰਪਿ ] ਫਿ ਰਸੇ ਭੀ [ਅਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ] ਅਨ੍ਯਰੂਪਸੇ [ਪਰਿਣਮਤੇ ] ਪਰਿਣਮਨ ਕਰਤਾ ਹੈ, [ਤੇਨ ਤੁ ] ਇਸਲਿਯੇ [ਸਃ ] ਵਹ (ਜ੍ਞਾਨਗੁਣ) [ਬਨ੍ਧਕ : ] ਕ ਰ੍ਮੋਂਕਾ ਬਂਧਕ [ਭਣਿਤਃ ] ਕ ਹਾ ਗਯਾ ਹੈ .
ਟੀਕਾ : — ਜਬ ਤਕ ਜ੍ਞਾਨਗੁਣਕਾ ਜਘਨ੍ਯ ਭਾਵ ਹੈ ( — ਕ੍ਸ਼ਾਯੋਪਸ਼ਮਿਕ ਭਾਵ ਹੈ) ਤਬ ਤਕ ਵਹ (ਜ੍ਞਾਨਗੁਣ) ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਮੇਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਉਸਕਾ ਅਨ੍ਯਰੂਪ ਪਰਿਣਮਨ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਵਹ (ਜ੍ਞਾਨਗੁਣਕਾ ਜਘਨ੍ਯ ਭਾਵਸੇ ਪਰਿਣਮਨ), ਯਥਾਖ੍ਯਾਤਚਾਰਿਤ੍ਰ-ਅਵਸ੍ਥਾਕੇ ਨੀਚੇ ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ਭਾਵੀ ਰਾਗਕਾ ਸਦ੍ਭਾਵ ਹੋਨੇਸੇ, ਬਨ੍ਧਕਾ ਕਾਰਣ ਹੀ ਹੈ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਕ੍ਸ਼ਾਯੋਪਸ਼ਮਿਕਜ੍ਞਾਨ ਏਕ ਜ੍ਞੇਯ ਪਰ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤ ਹੀ ਠਹਰਤਾ ਹੈ, ਫਿ ਰ ਵਹ ਅਵਸ਼੍ਯ ਹੀ ਅਨ੍ਯ ਜ੍ਞੇਯਕੋ ਅਵਲਮ੍ਬਤਾ ਹੈ; ਸ੍ਵਰੂਪਮੇਂ ਭੀ ਵਹ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤ ਹੀ ਟਿਕ ਸਕਤਾ ਹੈ, ਫਿ ਰ ਵਹ ਵਿਪਰਿਣਾਮਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਇਸਲਿਯੇ ਐਸਾ ਅਨੁਮਾਨ ਭੀ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿ ਆਤ੍ਮਾ ਸਵਿਕਲ੍ਪ ਦਸ਼ਾਮੇਂ ਹੋ ਯਾ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਅਨੁਭਵਦਸ਼ਾਮੇਂ ਹੋ — ਉਸੇ ਯਥਾਖ੍ਯਾਤਚਾਰਿਤ੍ਰ-ਅਵਸ੍ਥਾ ਹੋਨੇਕੇ ਪੂਰ੍ਵ ਅਵਸ਼੍ਯ ਹੀ ਰਾਗਭਾਵਕਾ ਸਦ੍ਭਾਵ ਹੋਤਾ ਹੈ; ਔਰ ਰਾਗ ਹੋਨੇਸੇ ਬਨ੍ਧ ਭੀ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਇਸਲਿਯੇ ਜ੍ਞਾਨਗੁਣਕੇ ਜਘਨ੍ਯ ਭਾਵਕੋ ਬਨ੍ਧਕਾ ਹੇਤੁ ਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ ..੧੭੧..
ਅਬ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਹੋਤਾ ਹੈ ਕਿ — ਯਦਿ ਐਸਾ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਜ੍ਞਾਨਗੁਣਕਾ ਜਘਨ੍ਯ ਭਾਵ ਬਨ੍ਧਕਾ ਕਾਰਣ ਹੈ) ਤੋ ਫਿ ਰ ਜ੍ਞਾਨੀ ਨਿਰਾਸ੍ਰਵ ਕੈਸੇ ਹੈ ? ਉਸਕੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਵਰੂਪ ਗਾਥਾ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —
੨੭੦