kahAnajainashAstramALA ]
vastumAtra chhe. vaLI kevun chhe? ‘‘विपदाम् अपदं’’ (विपदाम्) chaturgatisansArasambandhI nAnA prakAranAn dukhonA (अपदं) abhAvasvarUp chhe. bhAvArtha Am chhe ke — AtmA sukhasvarUp chhe, sAtA-asAtAkarmanA udayanA sanyoge thAy chhe je sukh-dukh te jIvanun svarUp nathI, karmanI upAdhi chhe. vaLI kevun chhe? ‘‘यत्पुरः अन्यानि पदानि अपदानि एव भासन्ते’’ (यत्पुरः) je shuddha svarUpano anubhavarUp AsvAd AvatAn (अन्यानि पदानि) chAr gatinA paryAy, rAg-dveSh-moh, sukh-dukharUp ityAdi jeTalA avasthAbhed chhe te (अपदानि एव भासन्ते) jIvanun svarUp nathI, upAdhirUp chhe, vinashvar chhe, dukharUp chhe — evo svAd svAnubhavapratyakShapaNe Ave chhe. bhAvArtha Am chhe — shuddha chidrUp upAdey, anya samasta hey. 7 – 139.
स्वादं द्वन्द्वमयं विधातुमसहः स्वां वस्तुवृत्तिं विदन् ।
सामान्यं कलयन् किलैष सकलं ज्ञानं नयत्येकताम् ।।८-१४०।।
khanDAnvay sahit artha — ‘‘एषः आत्मा सकलं ज्ञानं एकताम् नयति’’ (एषः आत्मा) vasturUp vidyamAn AtmA arthAt chetanadravya, (सकलं ज्ञानं) jeTalA paryAyorUp pariNamyun chhe gnAn — matignAn, shrutagnAn, avadhignAn, manaparyayagnAn, kevaLagnAn ityAdi anek vikalparUp pariNamyun chhe gnAn — tene (एकताम्) nirvikalparUp (नयति) anubhave chhe. bhAvArtha Am chhe ke — jevI rIte uShNatAmAtra agni chhe, tethI dAhyavastune bALato thako dAhyanA AkAre pariName chhe; tethI lokone evI buddhi Upaje chhe ke kAShThano agni, chhANAnno agni, tRuNano agni; parantu A samasta vikalpa jUThA chhe, agninun svarUp vichAratAn uShNatAmAtra agni chhe, ekarUp chhe, kAShTha, chhANAn, tRuN agninun svarUp nathI; tevI rIte gnAn chetanAprakAshamAtra chhe, samasta gneyavastune jANavAno svabhAv chhe tethI samasta gneyavastune jANe chhe, jANatun thakun gneyAkAr pariName chhe; tethI gnAnI jIvane evI buddhi Upaje chhe ke matignAn,