लोकानुप्रेक्षा ]
[ १०५
जीवो हवेइ कत्ता सव्वं कम्माणि कुव्वदे जम्हा ।
कालाइलद्धिजुत्तो संसारं कुणदि मोक्खं च ।।१८८।।
जीवः भवति कर्त्ता सर्वाणि कर्माणि कुर्वते यस्मात् ।
कालादिलब्धियुक्तः संसारं करोति मोक्षं च ।।१८८।।
अर्थः — आ जीव सर्व कर्म नोकर्मने करतो थको तेने पोतानुं कर्तव्य माने छे माटे ते कर्ता छे, अने ते पोताने संसाररूप करे छे; वळी काळादि लब्धिथी युक्त थतो थको पोताने मोक्षरूप पण पोते ज करे छे.
भावार्थः — कोई जाणे के आ जीवनां सुख-दुःख आदि कार्योने इश्वर आदि अन्य करे छे पण एम नथी. पोते ज कर्ता छे – सर्व कार्यो पोते ज करे छे, संसार पण पोते ज करे छे, तथा काळलब्धि आवतां मोक्ष पण पोते ज करे छे, अने ए बधां कार्यो प्रत्ये द्रव्य-क्षेत्र-काळ -भावरूप सामग्री निमित्त छे ज.
जीवो वि हवइ भुत्ता कम्मफलं सो वि भुंजदे जम्हा ।
कम्मविवायं विविहं सो चिय भुंजेदि संसारे ।।१८९।।
जीवः अपि भवति भोक्ता कर्मफलं सः अपि भुङ्क्ते यस्मात् ।
कर्म्मविपाकं विविधं सः च एव भुनक्ति संसारे ।।१८९।।
अर्थः — कारण के जीव कर्मनुं फळ आ संसारमां भोगवे छे माटे भोक्ता पण ते ज छे; वळी संसारमां सुख-दुःखरूप अनेक प्रकारना कर्मना विपाकोने पण ते ज भोगवे छे.
जीवो वि हवइ पावं अइतिव्वकसायपरिणदो णिच्चं ।
जीवो हवेइ पुण्णं उवसमभावेण संजुत्तो ।।१९०।।
जीवः अपि भवति पापं अतितीव्रकषायपरिणतः नित्यम् ।
जीवः भवति पुण्यं उपशमभावेन संयुक्तः ।।१९०।।
अर्थः — आ जीव, अति तीव्र कषाययुक्त थाय त्यारे ते पोते