lokānuprekṣhā ]
[ 119
have kahe chhe ke — badhān dravyone je paraspar upakār chhe te sahakārīkāraṇabhāvathī chheḥ —
सव्वाणं दव्वाणं जो उवयारो हवेइ अण्णोण्णं ।
सो चिय कारणभावो हवदि हु सहयारिभावेण ।।२१८।।
सर्वेषां द्रव्याणां यः उपकारः भवति अन्योन्यम् ।
सः च एव कारणभावः भवति स्फु टं सहकारिभावेन ।।२१८।।
arthaḥ — badhāy dravyone je paraspar upakār chhe te sahakārībhāvathī kāraṇabhāv thāy chhe ane te pragaṭ chhe.
have dravyomān svabhāvabhūt nānā (prakāranī) shakti chhe tene koṇ niṣhedhī shake chhe? te kahe chheḥ —
कालाइलद्धिजुत्ता णाणासत्तीहिं संजुदा अत्था ।
परिणममाणा हि सयं ण सक्कदे को वि वारेदुं ।।२१९।।
कालादिलब्धियुक्ताः नानाशक्तिभिः संयुताः अर्थाः ।
परिणममानाः हि स्वयं न शक्यते कः अपि वारयितुं ।।२१९।।
arthaḥ — nānā shaktiyukta badhāy padārtho kāḷādi labdhi sahit thatān svayam pariṇame chhe. temane tem pariṇamatān koī aṭakāvavā samartha nathī.
bhāvārthaḥ — sarva dravyo, potapotānā pariṇāmarūp dravya-kṣhetra-kāḷ sāmagrīne pāmī pote ja bhāvarūp pariṇame chhe; temane koī aṭakāvī shakatun nathī.
have vyavahārakāḷanun nirūpaṇ kare chheḥ –
जीवाण पुग्गलाणं जे सुहुमा बादरा य पज्जाया ।
तीदाणागदभूदा सो ववहारो हवे कालो ।।२२०।।
जीवानां पुद्गलानां ये सूक्ष्माः बादराः च पर्यायाः ।
अतीतानागतभूताः सः व्यवहारः भवेत् कालः ।।२२०।।