adhyāy-16 ][ 131
इंदोर्वृद्धौ समुद्रः सरिदमृतबलं वर्द्धते मेघवृष्टे-
र्मोहानां कर्मबंधो गद इव पुरुषस्याभुक्तेरवश्यं ।
नानावृत्ताक्षराणामवनिवरतले छंदसां प्रस्तरश्च
दुःखौघागो विकल्पास्त्रववचनकुलं पार्श्ववर्यगिनां हि ।।३।।
chandra vadho tyān jaladhiā vadhāto, vr̥uṣhṭi vadhaye nadī nīr athāg,
mohavr̥uddhithī karma vadho, vaḷī apakav anne vyādhiā-vipāk,
vividhā chhand akṣhar vr̥uddhithī vadho chhand prastār visheṣh,
tem samīpavāsī saṅge bahu vachan vikalpa vadho duḥkh doṣh. 3.
artha : — jevī rīte chandranī vr̥uddhi thatān samudra vadhe chhe (bharatī
āve chhe), meghavr̥uṣhṭinī vr̥uddhithī nadīnān pāṇīnun baḷ vadhe chhe, mohanī
vr̥uddhimān karmabandh vadhe chhe, manuṣhyane kāchā bhojanathī avashya roganī māphak,
pr̥ithvīnā sundar taḷamān judā judā chhandamān akṣharonī vr̥uddhi thatān chhandono
prastār vadhe chhe, tem najīkamān rahelā prāṇīonī saṅgati vadhavāthī
nishchayathī duḥkhono samūh ane doṣh, vikalpanā āgamananā kāraṇarūp
vachanono samūh vadhe chhe. 3.
वृद्धिं यात्येधसो वन्हिर्वृद्धौ धर्मस्य वा तृषा ।
चिन्ता संगस्य रोगस्य पीडा दुःखादि संगतेः ।।४।।
agni jem vadho £ndhānathī, tr̥uṣhā tāpathī vadhātī jāy,
chintā saṅgathī, vyathā vyādhiāthī, duḥkhādi saṅgatithī thāy. 4.
artha : — indhananī vr̥uddhithī jem agni vr̥uddhi pāme chhe ane
ukaḷāṭanī vr̥uddhithī taras vadhe chhe, saṅganī vr̥uddhithī chintā vadhe chhe, roganī
vr̥uddhithī pīḍā vadhe chhe, tem chetan – achetan padārthonī saṅgatinī vr̥uddhithī
duḥkhādi vadhe chhe. 4.
विकल्पः स्याज्जीवे निगडनगजंबालजलधि –
प्रदावाग्न्यातापप्रगदहिमताजालसदृशः ।