ಕಹಾನಜೈನಶಾಸ್ತ್ರಮಾಲಾ] ಷಡ್ದ್ರವ್ಯ–ಪಂಚಾಸ್ತಿಕಾಯವರ್ಣನ
[
೭೫
ಆತ್ಮನಶ್ಚೈತನ್ಯಾನುವಿಧಾಯೀ ಪರಿಣಾಮ ಉಪಯೋಗಃ. ಸೋಽಪಿ ದ್ವಿವಿಧಃ–ಜ್ಞಾನೋಪಯೋಗೋ ದರ್ಶನೋ–ಪಯೋಗಶ್ಚ. ತತ್ರ
ವಿಶೇಷಗ್ರಾಹಿ ಜ್ಞಾನಂ, ಸಾಮಾನ್ಯಗ್ರಾಹಿ ದರ್ಶನಮ್. ಉಪಯೋಗಶ್ಚ ಸರ್ವದಾ ಜೀವಾದಪೃಥಗ್ಭೂತ ಏವ,
ಏಕಾಸ್ತಿತ್ವನಿರ್ವೃತ್ತತ್ವಾದಿತಿ.. ೪೦..
ಆಭಿಣಿಸುದೋಧಿಮಣಕೇವಲಾಣಿ ಣಾಣಾಣಿ ಪಂಚಭೇಯಾಣಿ.
ಕುಮದಿಸುದವಿಭಂಗಾಣಿ ಯ ತಿಣ್ಣಿ ವಿ ಣಾಣೇಹಿಂ ಸಂಜುತ್ತೇ.. ೪೧..
ಆಭಿನಿಬೋಧಿಕಶ್ರುತಾವಧಿಮನಃಪರ್ಯಯಕೇವಲಾನಿ ಜ್ಞಾನಾನಿ ಪಞ್ಚಭೇದಾನಿ.
ಕುಮತಿಶ್ರುತವಿಭಙ್ಗಾನಿ ಚ ತ್ರೀಣ್ಯಪಿ ಜ್ಞಾನೈಃ ಸಂಯುಕ್ತಾನಿ.. ೪೧..
-----------------------------------------------------------------------------
ಗಾಥಾ ೪೦
ಅನ್ವಯಾರ್ಥಃ– [ಜ್ಞಾನೇನ ಚ ದರ್ಶನೇನ ಸಂಯುಕ್ತಃ] ಜ್ಞಾನ ಔರ ದರ್ಶನಸೇ ಸಂಯುಕ್ತ ಐಸಾ [ಖಲು ದ್ವಿವಿಧಃ]
ವಾಸ್ತವಮೇಂ ದೋ ಪ್ರಕಾರಕಾ [ಉಪಯೋಗಃ] ಉಪಯೋಗ [ಜೀವಸ್ಯ] ಜೀವಕೋ [ಸರ್ವಕಾಲಮ್] ಸರ್ವ ಕಾಲ [ಅನನ್ಯಭೂತಂ]
ಅನನ್ಯರೂಪಸೇ [ವಿಜಾನೀಹಿ] ಜಾನೋ.
ಟೀಕಾಃ– ಆತ್ಮಕಾ ಚೈತನ್ಯ–ಅನುವಿಧಾಯೀ [ಅರ್ಥಾತ್ ಚೈತನ್ಯಕಾ ಅನುಸರಣ ಕರನೇವಾಲಾ] ಪರಿಣಾಮ ಸೋ
ಉಪಯೋಗ ಹೈ. ವಹ ಭೀ ದೋೇ ಪ್ರಕಾರಕಾ ಹೈ–ಜ್ಞಾನೋಪಯೋಗ ಔರ ದರ್ಶನೋಪಯೋಗ. ವಹಾಂ, ವಿಶೇಷಕೋ ಗ್ರಹಣ ಕರನೇವಾಲಾ
ಜ್ಞಾನ ಹೈ ಔರ ಸಾಮಾನ್ಯಕೋ ಗ್ರಹಣ ಕರನೇವಾಲಾ ದರ್ಶನ ಹೈ [ಅರ್ಥಾತ್ ವಿಶೇಷ ಜಿಸಮೇಂ ಪ್ರತಿಭಾಸಿತ ಹೋ ವಹ ಜ್ಞಾನ
ಹೈ ಔರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಿಸಮೇಂ ಪ್ರತಿಭಾಸಿತ ಹೋ ವಹ ದರ್ಶನ ಹೈ]. ಔರ ಉಪಯೋಗ ಸರ್ವದಾ ಜೀವಸೇ ಅಪೃಥಗ್ಭೂತ ಹೀ
ಹೈ, ಕ್ಯೋಂಕಿ ಏಕ ಅಸ್ತಿತ್ವಸೇ ರಚಿತ ಹೈ.. ೪೦..
ಗಾಥಾ ೪೧
ಅನ್ವಯಾರ್ಥಃ– [ಆಭಿನಿಬೋಧಿಕಶ್ರುತಾವಧಿಮನಃಪರ್ಯಯಕೇವಲಾನಿ] ಆಭಿನಿಬೋಧಿಕ [–ಮತಿ], ಶ್ರುತ, ಅವಧಿ,
ಮನಃಪರ್ಯಯ ಔರ ಕೇವಲ–[ಜ್ಞಾನಾನಿ ಪಞ್ಚಭೇದಾನಿ] ಇಸ ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನಕೇ ಪಾಂಚ ಭೇದ ಹೈಂ; [ಕುಮತಿಶ್ರುತವಿಭಙ್ಗಾನಿ ಚ]
ಔರ ಕುಮತಿ, ಕುಶ್ರುತ ಔರ ವಿಭಂಗ–[ತ್ರೀಣಿ ಅಪಿ] ಯಹ ತೀನ [ಅಜ್ಞಾನ] ಭೀ [ಜ್ಞಾನೈಃ] [ಪಾಂಚ] ಜ್ಞಾನಕೇ ಸಾಥ
[ಸಂಯುಕ್ತಾನಿ] ಸಂಯುಕ್ತ ಕಿಯೇ ಗಯೇ ಹೈಂ. [ಇಸ ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನೋಪಯೋಗಕೇ ಆಠ ಭೇದ ಹೈಂ.]
--------------------------------------------------------------------------
ಅಪೃಥಗ್ಭೂತ = ಅಭಿನ್ನ. [ಉಪಯೋಗ ಸದೈವ ಜೀವಸೇ ಅಭಿನ್ನ ಹೀ ಹೈ, ಕ್ಯೋಂಕಿ ವೇ ಏಕ ಅಸ್ತಿತ್ವಸೇ ನಿಷ್ಪನ್ನ ಹೈ.
ಮತಿ, ಶ್ರುತ, ಅವಧಿ, ಮನಃ, ಕೇವಲ–ಪಾಂಚ ಭೇದೋ ಜ್ಞಾನನಾ;
ಕುಮತಿ, ಕುಶ್ರುತ, ವಿಭಂಗ–ತ್ರಣ ಪಣ ಜ್ಞಾನ ಸಾಥೇ ಜೋಡವಾಂ. ೪೧.