కహానజైనశాస్త్రమాలా] షడ్ద్రవ్య–పంచాస్తికాయవర్ణన
[
౭౩
కృతకృత్యత్వాచ్చ స్వతోవ్యతిరిక్తస్వాభావికసుఖం జ్ఞానమేవ చేతయంత ఇతి.. ౩౮..
సవ్వే ఖలు కమ్మఫలం థావరకాయా తసా హి కజ్జజుదం.
పాణిత్తమదిక్కంతా ణాణం విందంతి తే జీవా.. ౩౯..
సర్వే ఖలు కర్మఫలం స్థావరకాయాస్త్రసా హి కార్యయుతమ్.
ప్రాణిత్వమతిక్రాంతాః జ్ఞానం విందన్తి తే జీవాః.. ౩౯..
-----------------------------------------------------------------------------
ద్వారా ‘జ్ఞాన’ కో హీ – కి జో జ్ఞాన అపనేసే ౧అవ్యతిరిక్త స్వాభావిక సుఖవాలా హై ఉసీకో –చేతతే
హైం, క్యోంకి ఉన్హోంనే సమస్త వీర్యాంతరాయకే క్షయసే అనన్త వీర్యకో ప్రాప్త కియా హై ఇసలియే ఉనకో [వికారీ
సుఖదుఃఖరూప] కర్మఫల నిర్జరిత హో గయా హై ఔర అత్యన్త ౨కృతకృత్యపనా హుఆ హై [అర్థాత్ కుఛ భీ
కరనా లేశమాత్ర భీ నహీం రహా హై].. ౩౮..
గాథా ౩౯
అన్వయార్థః– [సర్వే స్థావరకాయాః] సర్వ స్థావర జీవసమూహ [ఖలు] వాస్తవమేం [కర్మఫలం]
కర్మఫలకో వేదతే హైం, [త్రసాః] త్రస [హి] వాస్తవమేం [కార్యయుతమ్] కార్యసహిత కర్మఫలకో వేదతే హైం
ఔర [ప్రాణిత్వమ్ అతిక్రాంతాః] జో ప్రాణిత్వకా [–ప్రాణోంకా] అతిక్రమ కర గయే హైం [తే జీవాః] వే జీవ
[జ్ఞానం] జ్ఞానకో [విందన్తి] వేదతే హైం.
టీకాః– యహాఁ, కౌన క్యా చేతతా హై [అర్థాత్ కిస జీవకో కౌనసీ చేతనా హోతీ హై] వహ కహా
హై.
చేతతా హై, అనుభవ కరతా హై, ఉపలబ్ధ కరతా హై ఔర వేదతా హై –యే ఏకార్థ హైం [అర్థాత్ యహ సబ
శబ్ద ఏక అర్థవాలే హైం], క్యోంకి చేతనా, అనుభూతి, ఉపలబ్ధి ఔర వేదనాకా ఏక అర్థ హై. వహాఁ, స్థావర
--------------------------------------------------------------------------
౧. అవ్యతిరిక్త = అభిన్న. [స్వాభావిక సుఖ జ్ఞానసే అభిన్న హై ఇసలియే జ్ఞానచేతనా స్వాభావిక సుఖకే సంచేతన–
అనుభవన–సహిత హీ హోతీ హై.]
౨. కృతకృత్య = కృతకార్య. [పరిపూర్ణ జ్ఞానవాలే ఆత్మా అత్యన్త కృతకార్య హైం ఇసలియే, యద్యపి ఉన్హేం అనంత వీర్య ప్రగట
హుఆ హై తథాపి, ఉనకా వీర్య కార్యచేతనాకో [కర్మచేతనాకో] నహీం రచతా, [ఔర వికారీ సుఖదుఃఖ వినష్ట హో గయే
హైం ఇసలియే ఉనకా వీర్య కర్మఫల చేతనేాకో భీ నహీం రచతా,] జ్ఞానచేతనాకో హీ రచతా హై.]
వేదే కరమఫల స్థావరో, త్రస కార్యయుత ఫల అనుభవే,
ప్రాణిత్వథీ అతిక్రాన్త జే తే జీవ వేదే జ్ఞాననే. ౩౯.