౭౦
] పంచాస్తికాయసంగ్రహ
[భగవానశ్రీకున్దకున్ద
సస్సదమధ ఉచ్ఛేదం భవ్వమభవ్వం చ సుణ్ణమిదరం చ.
విణ్ణాణమవిణ్ణాణం ణ వి జుజ్జది అసది సబ్భావే.. ౩౭..
శాశ్వతమథోచ్ఛేదో భవ్యమభవ్యం చ శూన్యమితరచ్చ.
విజ్ఞానమవిజ్ఞానం నాపి యుజ్యతే అసతి సద్భావే.. ౩౭..
అత్ర జీవాభావో ముక్తిరితి నిరస్తమ్.
ద్రవ్యం ద్రవ్యతయా శాశ్వతమితి, నిత్యే ద్రవ్యే పర్యాయాణాం ప్రతిసమయముచ్ఛేద ఇతి, ద్రవ్యస్య సర్వదా
అభూతపర్యాయైః భావ్యమితి, ద్రవ్యస్య సర్వదా భూతపర్యాయైరభావ్యమితి, ద్రవ్యమన్యద్రవ్యైః సదా శూన్యమితి, ద్రవ్యం
స్వద్రవ్యేణ సదాశూన్యమితి, క్వచిజ్జీవద్రవ్యేనంతం జ్ఞానం క్వచిత్సాంతం జ్ఞానమితి, క్వచిజ్జీవద్రవ్యేనంతం
క్వచిత్సాంతమజ్ఞానమితి–ఏతదన్యథా–
-----------------------------------------------------------------------------
గాథా ౩౭
అన్వయార్థః– [సద్భావే అసతి] యది [మోక్షమేం జీవకా] సద్భావ న హో తో [శాశ్వతమ్] శాశ్వత,
[అథ ఉచ్ఛేదః] నాశవంత, [భవ్యమ్] భవ్య [–హోనేయోగ్య], [అభవ్యమ్ చ] అభవ్య [–న హోనేయోగ్య],
[శూన్యమ్] శూన్య, [ఇతరత్ చ] అశూన్య, [విజ్ఞానమ్] విజ్ఞాన ఔర [అవిజ్ఞానమ్] అవిజ్ఞాన [న అపి
యుజ్యతే] [జీవద్రవ్యమేం] ఘటిత నహీం హో సకతే. [ఇసలియే మోక్షమేం జీవకా సద్భావ హై హీ.]
టీకాః– యహాఁ, ‘జీవకా అభావ సో ముక్తి హై’ ఇస బాతకా ఖణ్డన కియా హై.
[౧] ద్రవ్య ద్రవ్యరూపసే శాశ్వత హై, [౨] నిత్య ద్రవ్యమేం పర్యాయోంకా ప్రతి సమయ నాశ హోతా హై, [౩]
ద్రవ్య సర్వదా అభూత పర్యాయరూసపే భావ్య [–హోనేయోగ్య, పరిణమిత హోనేయోగ్య] హై, [౪] ద్రవ్య సర్వదా భూత
పర్యాయరూపసే అభావ్య [–న హోనేయోగ్య] హై, [౫] ద్రవ్య అన్య ద్రవ్యోం సే సదా శూన్య హై, [౬] ద్రవ్య
స్వద్రవ్యసే సదా అశూన్య హై, [౭] ౧ికసీ జీవద్రవ్యమేం అనన్త జ్ఞాన ఔర కిసీమేం సాన్త జ్ఞాన హై, [౮] ౨
ికసీ
--------------------------------------------------------------------------
౧. జిసే సమ్యక్త్వసే చ్యుత నహీం హోనా హై ఐసే సమ్యక్త్వీ జీవకో అనన్త జ్ఞాన హై ఔర జిసే సమ్యక్త్వసే చ్యుత హోనా
హై ఐసే సమ్యక్త్వీ జీవకే సాన్త జ్ఞాన హై.
౨. అభవ్య జీవకో అనన్త అజ్ఞాన హై ఔర జిసే కిసీ కాల భీ జ్ఞాన హోతా హై ఐసే అజ్ఞానీ భవ్య జీవకో సాన్త
అజ్ఞాన హై.
సద్భావ జో నహి హోయ తో ధ్రువ, నాశ, భవ్య, అభవ్య నే
విజ్ఞాన, అణవిజ్ఞాన, శూన్య, అశూన్య–ఏ కంఈ నవ ఘటే. ౩౭.